Делдалсыз сауда нарыққа дем бере ме?

Бірақ «әттеген-айы» да жоқ емес. Бүгінде сиыр мен қой етіне сұраныс артқанымен, жылқының жылы-жұмсағына халық көп қол соза бермейді. Соның әсерінен нарықтағы баға да құбыла бастаған.

Бүгінде делдалсыз сауда пайдалы саудаға айнала бастады. Жақында   Қарағандыда Шет ауданының ауыл ша­руашылығы өндірушілері өз өнімдерін тікелей саудалайтын жаңа әлеуметтік павильон жұмысын бастады. Делдалдардың қатысуынсыз ұйымдастырылған сауданың арқасында тұрғындар ет, сүт өнімдері және көкөністерді базар бағасынан төмен құнмен сатып ала алады.

Ашылған алғашқы екі күнде ғана павильон арқылы 3 тонна сиыр еті, 1,45 тонна қой еті, 400 келі картоп және 5 550 дана жұмыртқа сатылды. Жаңа нысан облыс әкімінің тапсырмасына сәйкес ашылған. Мақсат – қала тұрғындарын қолжетімді әрі сапалы азық-түлікпен қамту, ал ауыл шаруашылығы өндіруші­леріне тұрақты өткізу нарығын құру.

Бұл мақсатта қала әкімдігі арнайы жер бөліп, павильон салып, барлық қажетті инженерлік инфрақұрылым тар­тып, фермерлердің саудасына арналған жабдық орнатыпты.

– Біздің басты міндетіміз – фермер­лердің өздерін ыңғайлы сезінуіне жағдай жасау. Олар тек өнімін әкеліп, сатумен айналысуы тиіс. Ал тұрғындар жаңа әрі сапалы тауарды өндірушіден тікелей, қосымша үстемесіз ала алады, – деді Қарағанды қаласы әкімінің орынбасары Дастан Құдабаев.

Сауда қатарында сиыр, қой, құс еті, қымыз, ірімшік, май, құрт, қаймақ, сондай-ақ картоп, пияз, сәбіз және қырыққабат бар. Қосымша «Сарыарқа» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы арқылы қант, ұн, нан, күнбағыс майы, қарақұмық және макарон өнімдері жет­кізілуде. Шенділердің сөзінше, әлеуметтік павильонның ашылуы – Шет ауданы фермерлері үшін де, қала тұрғындары үшін де маңызды оқиға. Өндірушілер өнімін тікелей өткізсе, тұрғындар қол­жетімді бағадағы жергілікті тауарды алады. Бұл – ауыл шаруашылығын қолдауға және өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға жасалған нақты қадам екен.

Дегенмен нарықта сұраныстың әсерінен бағаның құбылып жатқаны да байқалады. Бір қызығы, жұрт сиыр мен қой етін жабыла сатып алғанымен, жыл­қы етін ала бермейді. Салдарынан, жылқышының саудасы тұралап, сиыр етін саудалаушылар бағаны біршама шарықтатып жіберген. Оны тұрғындар да көріп отыр.

– Биылғы бұзаулардың өзін ірі-ұсағына қарамай 300-350 мың теңгеден оңтүстік жақ алып кетіп жатқаны, келешекте ауыл адамдары тайынша-торпақсыз қалу қауіпі жоғары екеніне алаңдаулы. Таяуда бір сиырды Балқашта 750 мың теңгеге алып кеткені, ал биенің 500 мыңға өтпеуі, сиыр етінің жылқы етінен қымбаттап, ет баға­сындағы қарама-қайшылық туындауы жақсылық емес, – дейді қарағандылық Ниқанбай Омарханов. 

Қазір өнімді бір жауапкершілігі шектеулі серіктестік, бір ауыл шаруа­шылығы кооперативі және алты шаруа қожалығы жеткізуде. Барлығы 20 шаруа қожалығы мал шаруашылығы, егіншілік және қайта өңдеу бағытында өз өнімін ұсынуға дайын екенін мәлімдеді. 

Бұнымен шектелмей, өткен айда тағы екі әлеуметтік павильон ашу жос­парланды. Осылайша, өңірде фермерлер­ді қолдаудың және тұрғындарды арзан әрі сапалы өнім­­мен қамтудың тағы бір тиімді тетігі – жәрмеңке болып отыр. Ал мұнда на­рықтағы бағадан қанша айырмашылық бар?

– Күз мезгілінде ұйымдастырылған облыстық «Ауыл береке» жәрмеңкесінде жеті ауданнан келген 90-нан астам өндіруші 150 тоннадан астам өнімді – ет, көкөніс, картоп, сүт өнімдері, балық пен жұмырт­қаны базар бағасынан 10-15 пайызға төмен бағада ұсынды. Мұндай жәрмеңкелер фермер мен тұтынушыны тікелей бай­ланыстырады. Өндірушілер тұрақты өткізу нарығына ие болса, тұрғындар жаңа әрі қолжетімді тауарға қол жеткізеді, – деді Қарағанды облысы Ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасы басшысының орынбасары Берік Тоқмұрзин.

Жыл басынан бері қазан айына дейін облыста 465 ауыл шаруашылығы жәр­меңкесі өткізіліп, 7,2 мың тонна өнім сөреге түскен. Сонымен бірге, тұрақтан­дыру қоры жасақталуда. Қазір «Сарыарқа» ӘКК қоймаларында 353 тонна азық-түлік – күріш, қарақұмық, күнбағыс майы мен қант сақтаулы. 

– Бұдан бөлек, шаруа қожалықтары­мен 11 700 тонна картоп, 2680 тонна сәбіз, 1 870 тонна пияз және 2 795 тонна қырыққабат сатып алу жөнінде келісімшарт жасалған. Бұл көрсеткіш ұсынылған көлемнің толық орындалғанын білдіреді. Жәрмеңкеде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілері апта сайын 150 тоннадан астам ауыл шаруашылығы өнімін, оның ішінде: 52,2 тонна ет, 55 тонна картоп, 10 тонна көкөніс, 16 тонна сүт өнімі, 5 тонна балық және балық өнімі, 175 мың дана тауық жұмыртқасы және 10,0 тонна өзге де өнімдерін ұсынуда, – дейді  АШБ басшысы Әнуар Төлеубеков.

Иә, жәрмеңке мен әлеуметтік павильон бағаны реттеуге көмектесіні шындық. Қыстық соғым іздеген қала тұрғынына мал етінің бағасы қалтаны қақпайтындай болғаны да жақсы емес пе?!

Әдебиет БЕЛГІБАЙҰЛЫ,

Қарағанды облысы