Мәжілісте базалық және әмбебап банк лицензиясы моделін енгізуді көздейтін заң жобасы таныстырылды

Агенттік өкілі бүгін Мәжілістің қоғамдық палата отырысында «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы», «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қаржы нарығын реттеу және дамыту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобалары таныстырды.

— Заң жобалары Мемлекет басшысының 2024 және 2025 жылдардағы Жолдауларын іске асыру мақсатында әзірленді. Президент тапсырмасына сәйкес, банктер туралы заңда технологиялық өзгерістер, экономиканы қаржыландырудағы банк секторының рөлін арттыру, бәсекелестікті күшейту және нарыққа жаңа қатысушыларды тарту, сондай-ақ қаржылық технологияларды дамыту әрі цифрлық активтер айналымын ырықтандыру мәселелері көзделеді. Қолданыстағы «Банктер туралы» заң 1995 жылы басқа экономикалық жағдайда қабылданды. 30 жылдың ішінде оған 140-тан астам рет өзгеріс енгізілді. Нәтижесінде оның құралы мен терминологиясы ескірді және ол банк секторының қазіргі даму үрдістерін, атап айтқанда, қаржылық технологиялық бағытын, қаржылық экожүйенің қарқынды дамуын көрсетпейді. «Банктер туралы» заң жобасында банк қызметін реттеудің негізгі мақсаты Қазақстанның банк жүйесінің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету, — деді Олжас Қизатов.

Оның айтуынша, жаңа заңда банк қызметін реттеудің мынадай 5 міндеті көзделген:

— банк жүйесінің жұмыс істеуі үшін құқықтық негіз белгілеу;

— банк қызметіне қатысты реттеу, бақылау және қадағалау;

— депозиторлардың, өзге де кредиторлар мен клиенттердің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау;

— банк қызметтері нарығында адал бәсекелестікті қамтамасыз етуге ықпал ету;

— қаржылық сауаттылық деңгейін және халық үшін банк қызметтерінің қолжетімділігін арттыруға ықпал ету.

— Банк туралы жаңа заң 9 бөлім, 23 тарау, 135 баптан тұрады. Оның құрылымы банктің лицензия алудан бастап, реттеу мен таратуға дейінгі қызмет ету цикліне сәйкес құрылған. Бұл қолданудың қисындылығын, жүйелілігін және ыңғайлы болуын қамтамасыз етеді. Ілеспе заң жобасында 7 кодекске және 35 заңға түзетулер енгізілді, — деді агенттік төрағасының орынбасары.

Олжас Қизатовтың заң жобасы аясында мынадай 6 негізгі бағытқа жаңа ережелер көзделіп отыр:

— базалық және әмбебап банк лицензиясы моделін енгізу;

— исламдық қаржыландыруды дамыту және оны ұсыну форматтарын кеңейту;

— іс-қимылды қадалағауды енгізу және қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғауды күшейту;

— проблемалық банктердің қызметін реттеудің жаңа тетігін енгізу;

— банктерді реттеуді жетілдіру;

— инновацияларды қолдау және қаржылық технологиялар бағыттарын дамыту. 

Айта кетелік 2026 жылы банктер Қаржы министрлігінің құнды қағаздарынан түскен кірістен салық төлей бастайды.