Мемлекет басшысы құқықбұзушылықтың алдын алу және самокаттарды тіркеу туралы заңдарға қол қойды

Аталған заң құқықбұзушылықтың алдын алу субъектілерінің тізбесі мен өкілеттіктерін едәуір кеңейтуді, сондай-ақ олардың өзара үйлестіруі мен іс-қимылының жаңа тетіктерін енгізуді көздейді.

Құқықбұзушылықтың алдын алу саласындағы үйлестіру Үкімет жанынан құрылатын ведомствоаралық комиссия арқылы, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың және аудандар мен облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жанынан жүзеге асырылатын болады.

Заңда Қазақстан Республикасындағы қоғамдық қауіпсіздік пен құқықбұзушылықтың алдын алу жағдайы туралы Ұлттық баяндама алғаш рет енгізіліп отыр. Бұл құжат Үкімет тарапынан Мемлекет басшысына ұсынылады.

"Заң және тәртіп" қағидатын қамтамасыз ету мақсатында құқықбұзушылықтың алдын алу жүйесі қайта қаралып, ол жалпы, жеке және арнайы шаралардан тұратын болады. Жалпы алдын алу шаралары құқықбұзушылықтардың әлеуметтік-экономикалық себептері мен алғышарттарын жою арқылы мемлекеттік саясатты қалыптастыруға бағытталады.

Мемлекеттік органдардың және мемлекеттік ұйымдардың уәкілетті тұлғалары құқықбұзушылықтың жеке алдын алу шараларын қолдану құқығына ие болады. Бұл шараларға профилактикалық әңгіме жүргізу, ресми ескерту, жақындауға тыйым салу, әкімшілік жаза қолдану, қиын өмірлік жағдайдағы адамдарды (отбасыларды) есепке алу, профилактикалық есеп пен бақылау, қорғау нұсқамасын шығару және өзге де шаралар кіреді.

Сонымен қатар уәкілетті органдарға жекелеген құқықбұзушылық түрлерінің алдын алуға, олардың туындау себептері мен жағдайларын жоюға бағытталған арнайы профилактикалық шараларды қолдану құқығы беріледі.

Заңда виктимологиялық профилактика ұғымы енгізіледі. Бұл нақты бір адамға немесе адамдар тобына қатысты құқықбұзушылықтан жәбірлену қаупін төмендетуге бағытталған шараларды қамтиды.

Заңның маңызды жаңалықтарының бірі – азаматтарды құқықбұзушылықтың алдын алу ісіне құқық қорғау органдарына ерікті түрде жәрдемдесу арқылы тарту.

Сондай-ақ құжатта тұрмыстық зорлық-зомбылықтың, қайталама қылмыстың, мас күйінде жасалатын құқықбұзушылықтардың, қоғамдық орындардағы және экономикалық құқықбұзушылықтардың, сондай-ақ балалардың қараусыз қалуы, панасыздығы және кәмелетке толмағандар арасындағы құқықбұзушылықтардың алдын алудың ерекшеліктері қарастырылған.

Заңнамалық деңгейде қоғамдық орындар ұғымы мен олардың тізбесі енгізіледі.

Аталған заңмен Азаматтық, Қылмыстық-атқару, Әкімшілік рәсімдік-процестік, Әлеуметтік кодекстерді, сондай-ақ өзге де бірқатар заңдарды қоса алғанда, 17 заңнамалық актіге өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі.

Атап айтқанда, қайталама қылмыстың алдын алу мақсатында Қылмыстық-атқару кодексінде бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған, әкімшілік қадағалау белгіленетін адамдар санаты мен қадағалау мерзімдері кеңейтіледі.

Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексте петицияның нысанасы мен петиция нысанасы бола алмайтын мәселелердің тізбесі нақтыланады. Мысалы, жеке және заңды тұлғалардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне, іскерлік беделіне нұқсан келтіретін мәселелер бойынша, сондай-ақ есірткі құралдары мен психотроптық заттарды кез келген түрде тарату мен насихаттауға қатысты петиция беруге жол берілмейді.

Сонымен қатар балалардың құқықтарын қорғауды күшейту мақсатында облыс, республикалық маңызы бар қала және астана әкімдеріне әкімдік құрылымында балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті орган құру өкілеттігі беріледі.

Аталған өңірлік органның өкілеттіктері заңнамалық деңгейде бекітіледі. Бұл ретте оның қызметкері Қазақстан Республикасының "Баланың құқықтары туралы" заңы аясында ерекше мәртебеге ие болып, белгіленген үлгідегі арнайы киім кию құқығы қарастырылады.

Жеке сот орындаушылары арасындағы теңгерімді сақтау және олардың қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында атқарушылық құжаттарды жеке сот орындаушылары арасында бөлу тетігін қайта қарауға қатысты түзетулер енгізіледі.

Сондай-ақ жол қозғалысына қатысушыларды электр самокат жүргізушілерінің заңсыз әрекеттерінен қорғау мақсатында мынадай талаптар енгізіледі:

электр самокаттарын жалға беретін заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер үшін электр самокат иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру;

Ішкі істер министрлігі белгілейтін тәртіпке сәйкес электр самокаттарды есепке алып, оларға тіркеу нөмірін беру және оны самокатта орналастыру міндеті.