Міндетті сақтандыру талаптары тұтынушылар үшін икемді әрі түсінікті болады

Тиісті өзгерістер "Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы" жобасында көзделген. Құжат Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің, нарық қатысушылары мен сарапшылар қауымдастығының қатысуымен әзірленді.

Қазіргі таңда елімізде сақтандырудың 8 міндетті және 10 жүктелген түрі бар. Алайда оларды реттеу тәртібі әртүрлі. Міндетті сақтандыру талаптары арнайы заңдармен белгіленсе, жүктелген сақтандыруда оның нысаны, тәуекелдері және сақтандыру сомасының ең төменгі мөлшері заңмен реттеледі. Ал өзге талаптар шартта тараптардың келісімі бойынша айқындалады.

Енді міндетті сақтандырудың бірыңғай моделіне көшу ұсынылып отыр. Сақтандыру қорғанысының негізгі ережелері мен кепілдіктері заңда тікелей бекітіледі. Ал экономикалық ахуал мен тәуекелдердің өзгеруіне байланысты параметрлер заңға тәуелді актілер және шарт талаптары деңгейінде реттеледі.

Сондай-ақ сақтандыру құнын айқындау тәсілі өзгереді. Міндетті сақтандыру түрлері бойынша тәуекелге негізделген тариф белгілеу жүйесін енгізу ұсынылды. Сақтандыру компаниялары реттеуші белгілеген тарифтік дәліз шегінде полис құнын әр клиенттің жеке тәуекел деңгейіне қарай анықтай алады.

Тарифтік дәліздер Орталық актуарийдің тәуелсіз актуарлық бағалауы негізінде есептеліп, тұрақты түрде қайта қаралады.

Сонымен қатар жүйені сақтандыру қорғанысының жаңа түрлерімен кезең-кезеңімен толықтыру жоспарланып отыр.

Алғашқы кезеңде тұрғын үйлерді жер сілкінісінен, су тасқынынан және табиғи орман өрттерінен міндетті сақтандыруды енгізу ұсынылып отыр. Бұл тұрғын үй иелеріне баспанасы қатты бүлінген немесе толығымен жойылған жағдайда алдын ала қарастырылған қаржылық қолдау тетігін пайдалануға мүмкіндік береді. Сақтандыру жағдайы туындаған кезде азамат төлем алып, үйін қалпына келтіруге жұмсалатын шығынды толығымен өз қаражаты есебінен өтеуге немесе тек мемлекет көмегіне сүйенуге мәжбүр болмайды.

Сондай-ақ Қазақстанға келетін шетелдік туристер үшін міндетті медициналық сақтандыру енгізу мүмкіндігі қарастырылып жатыр. Полис шұғыл және кезек күттірмейтін медициналық көмекті, медициналық тасымалдауды және туристі еліне қайтаруды қамтиды деп жоспарланған.

Сақтандыру полисінің бар-жоғы сақтандыру компаниялары мен мемлекеттік ақпараттық жүйелердің өзара ықпалдастығы арқылы цифрлық форматта расталады. Бұл қағаз құжаттардың санын азайтып, полисті тексеру рәсімін жеңілдетуге мүмкіндік береді.

Бұл ретте міндетті сақтандырудың жаңа түрлері автоматты түрде енгізілмейді. Әрбір шешім қабылданар алдында актуарлық бағалау жүргізіледі. Оның барысында сақтанушылар мен тәуекелдер ауқымы, сақтандыру өтемінің қажетті мөлшері, жарналардың қолжетімділігі және тәуекелдерден қорғаудың қолданыстағы тетіктері айқындалады. Бұл артық талаптардың енгізілуіне және қосымша шығындардың тұтынушыларға жүктелуіне жол бермеуге тиіс.

Жалпы, реформа міндетті сақтандыруды формалды талаптан түсінікті қаржылық қорғаныс құралына айналдыруға бағытталған. Азаматтар үшін бұл – нақты әрі айқын ережелер, елеулі тәуекелдер туындаған жағдайда сақтандыру төлемін алу мүмкіндігі және табиғи апаттардан қосымша қорғаныс. Ал бизнес үшін экономикалық жағдай мен тәуекелдердің өзгеруіне жедел бейімделетін бірыңғай әрі икемді талаптар енгізіледі.

Реформаның басты мақсаты – кепілдендірілген ең төменгі қорғаныс деңгейін сақтай отырып, сақтандыру жүйесін барынша қарапайым, ашық және халықтың нақты қажеттіліктеріне бейімдеу.