Мұнай қорының күрт азаюы әлемдік нарыққа қалай әсер етеді

Мексика шығанағындағы жерасты тұз қоймалары / фото: Brandon Bell

АҚШ-тағы стратегиялық мұнай қоры 282,6 миллион баррельге дейін қысқарып, 1982 жылғы қазаннан бергі ең төменгі деңгейге жетті.

АҚШ билігі төтенше жағдайлар мен энергетикалық ресурстар жеткізіліміндегі іркілістер кезінде пайдалануға арналған резервті жұмсауды жалғастырып жатыр. Бұл туралы Reuters хабарлады.

2026 жылғы 23 қазандағы жағдай бойынша АҚШ-тың Стратегиялық мұнай резервіндегі (SPR) мұнай көлемі 282,6 миллион баррельді құрады. Соңғы есептік аптада бұл көрсеткіш шамамен 100 мың баррельге төмендеген.

Мұндай деңгейдегі қор соңғы рет қырық жылдан астам уақыт бұрын тіркелген. АҚШ Энергетика министрлігінің мәліметінше, 1982 жылғы 15 қазанда аяқталған аптада резервте 280,8 миллион баррель мұнай болған.

Ал 2025 жылдың соңында АҚШ-тың стратегиялық мұнай қоры 413 миллион баррельден асқан еді. Осылайша, бір жылға жетпейтін уақыт ішінде америкалық резерв шамамен 130 миллион баррельге немесе 31%-дан астамға қысқарды.

АҚШ мұнай қорын неге соншалықты жылдам жұмсап жатыр?

Резервтің қысқаруына 2026 жылдың көктемінде Таяу Шығыстағы жағдайдың шиеленісуі аясында мұнайдың нарыққа көп көлемде шығарылуы негізгі себеп болды.

Наурызда Халықаралық энергетикалық агенттікке мүше елдер әлемдік нарықты тұрақтандыру мақсатында стратегиялық қорлардан 400 миллион баррель мұнай шығаруға келісті.

Осы бағдарлама аясында АҚШ 172 миллион баррельге дейін мұнай беруге міндеттеме алды.

Америкалық билік айырбас операциялары тетігін пайдаланды: мұнай компаниялары мемлекеттік резервтен шикізат алып, кейін оны қосымша көлемімен бірге қайтаруға міндеттенеді.

Осылайша, алдағы уақытта қорды қайта толықтыру жоспарланып отыр. Алайда әзірге мұнайды резервтен шығару қарқыны оны толықтыру қарқынынан жоғары.

Резервтің жартысынан азы ғана толтырылған

АҚШ-тың стратегиялық мұнай резерві 1973 жылғы мұнай эмбаргосынан туындаған энергетикалық дағдарыстан кейін, 1975 жылы құрылған.

Мұнай Мексика шығанағы жағалауындағы арнайы жерасты тұз қоймаларында сақталады.

Жүйенің жобалық сыйымдылығы шамамен 714 миллион баррельді құрайды.

Қазіргі 282,6 миллион баррель көлемімен резерв шамамен 40%-ға толтырылған.

Салыстыру үшін айта кетсек, қордың тарихи ең жоғары деңгейі 2010 жылғы қаңтарда тіркелген. Ол кезде резервтегі мұнай көлемі 726,6 миллион баррельге жеткен.

Бұл Қазақстан үшін нені білдіреді?

АҚШ-тың стратегиялық мұнай қорының қысқаруы бүкіл әлемдік мұнай нарығы үшін, соның ішінде экспорттық кірісінің едәуір бөлігі мұнай сатуға тәуелді Қазақстан үшін де маңызды.

Стратегиялық қорлардан мұнай шығару нарықтағы шикізат ұсынысын арттырып, әлемдік мұнай бағасының өсуін уақытша тежеуі мүмкін.

Алайда қор көлемінің азаюы АҚШ-та жеткізілімдерде жаңа іркілістер туындаған жағдайда пайдалануға болатын жинақталған мұнайдың аз қалғанын білдіреді.

Егер геосаяси шиеленіс күшейсе, резервтің одан әрі қысқаруы мұнай нарығының төтенше жағдайларға сезімталдығын арттыруы мүмкін.

Қазақстан үшін өзге жағдайлар өзгермеген кезде әлемдік мұнай бағасының өсуі экспорттық кіріс пен бюджет түсімдерінің артуына ықпал етуі мүмкін. Сонымен қатар бағаның күрт құбылуы мемлекеттік кірістерді жоспарлау мен мұнай компанияларының жұмысына қосымша тәуекелдер туғызады.

Дегенмен АҚШ-тағы мұнай қорының тарихи төмен деңгейге жетуі мұнай бағасының міндетті түрде қымбаттайтынын білдірмейді. Әлемдік бағаға сұраныс, ОПЕК+ елдерінің мұнай өндіру көлемі, геосаяси ахуал және коммерциялық қорлар деңгейі де әсер етеді.

АҚШ жеткізілімдердің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін стратегиялық мұнай резервін пайдалануды жалғастырып жатыр. Алайда қордың одан әрі қысқаруы жаңа энергетикалық дағдарыстарға қарсы әрекет ету мүмкіндігіне қатысты нарықтың алаңдаушылығын күшейтеді.

Бүгін, 12:00