Отандық тауар өндірушілердің бірыңғай тізілімі мемлекет пен бизнес арасындағы тиімді құралға айналуы тиіс Дүйсенбай Тұрғанов

Депутат, «AMANAT» партиясы фракциясының мүшесі Дүйсенбай Тұрғанов Премьер-Министр Олжас Бектеновке жолдаған депутаттық сауалында отандық тауар өндірушілерді қолдау және өнеркәсіпті дамыту мақсатында әзірленген Қазақстандық тауар өндірушілердің бірыңғай тізіліміне қатысты бірқатар маңызды мәселені көтерді, – деп хабарлайды Aikyn.kz.

Депутаттың айтуынша, былтыр «AMANAT» партиясы фракциясының депутаттары тауарлардың шығу тегін анықтау тетігін жаңғырту және импортқа тәуелділікті төмендету үшін заң жобасына бастамашы болған. Осы нормаларға сәйкес, 2026 жылдың 1 қаңтардан бастап СТ-KZ сертификаттары мен индустриялық сертификаттардың орнына бірыңғай тізілім енгізілуі тиіс.

– Бұл бастама заманауи технологияларды енгізуді, ашықтықты арттыруды және өндірісті жергілікті деңгейде дамытуды көздейді. Бизнес қауымдастығы жүйенің ашық әрі тиімді болу идеясының өзін қолдайды, алайда оның іске қосылуына қатысты бірқатар елеулі тәуекелдер мен жүйенің дайын еместігін атап өтуде. Бүгінде  тізілім толыққанды жұмыс нұсқасы ұсынылмаған, өтінім беру алгоритмі жарияланбаған, ал  Qazindustry  акционерлік қоғамы тарапынан нақты регламент пен іске қосу мерзімдері әлі белгіленбеген. Соның салдарынан қазіргі жүйеге қатысып отырған шағын және орта бизнес субъектілері жаңа форматқа көшу тәртібін түсінбей отыр.

Реестр ережелерінде көзделген техникалық және қаржылық тұрғыдан ауыр талаптар, өндірісте бейнебақылау орнату, онлайн-қолжетімділікті қамтамасыз ету, өндірістік деректерді ашу сияқты шарттар көптеген шағын кәсіпорындар үшін орындалмайтын деңгейде. Сонымен қатар  өндірістік процестер мен технологияларға сыртқы қолжетімділік коммерциялық ақпараттың таралуы мен өнеркәсіптік тыңшылық қаупін арттырады. Бұл, әсіресе инновациялық шешімдерді енгізіп отырған кәсіпорындар үшін үлкен қауіп төндіреді, – деп нақтылады депутат.

Депутаттың сөзінше, аталған талаптар өнеркәсіптік саясаттың негізгі мақсаттарына, шағын және орта бизнестің қатысу үлесін кеңейту мен өндірісті жергіліктендіруді дамыту қағидаттарына қайшы келеді. Бұдан бөлек, жұмыстар мен қызметтердің шығу тегін растау тәртібі де әлі нақты айқындалмаған, бұл құқықтық олқылықтар мен отандық жеткізушілердің мемлекеттік қолдау бағдарламаларынан шеттетілу қаупін туғызады.

Жүйелі сипаттағы негізгі мәселелер мынадай:

ақпараттық жүйенің мемлекеттік сатып алу порталдарымен интеграциясының болмауы; цифрлық верификация критерийлерінің ашық еместігі және комиссиялардың жұмыс алгоритмдері мен мүдделер қақтығысын болдырмау нормаларының жеткіліксіздігі, сонымен бірге міндетті бейнежазба жүргізу кезінде технологиялық деректердің сыртқа таралу қаупі.

– Мемлекет басшысы бірнеше рет атап өткен болатын: «өнеркәсіптік саясат отандық өндірісті дамытуға бағытталуы тиіс, жаңа кедергілер туғызбауы қажет». Алайда бүгінде кәсіпкерлер тарапынан белгісіздік, алаңдаушылық және мемлекеттік органдармен тиімді диалогтың жоқтығы байқалады.

Осыған байланысты ҚТӨ Тізілімінің ақпараттық жүйесін уақытылы іске қосу және толыққанды тестілеуден өткізу; егер жүйе 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін толық дайын болмаса, СТ-KZ және индустриялық сертификаттардың қолданылу мерзімін платформаның толық іске қосылғанына дейін ұзартуды қажет деп санаймыз. Сонымен бірге бизнес және салалық қауымдастықтар үшін ҚТӨ Тізілімінің ашық таныстырылымын өткізу керек.

Соңғысы, Тізілім ережелерін қайта қарап, шағын және орта бизнеске артық әкімшілік және техникалық ауыртпалықтар туғызатын талаптарды алып тастау және  Qazindustry АҚ-на Реестрді енгізудің егжей-тегжейлі жоспар-графигін, интерфейстердің сипаттамасын және өтінім берушілерге қойылатын талаптарды ұсынуды міндеттеу қажет.

Бүгінгі отандық тауар өндірушілер – бұл еліміздің нақты экономикасын қалыптастырып отырған, жұмыс орындарын ашатын және салық төлейтін азаматтар, –  деді депутат.

Депутаттың айтуынша, Қазақстандық тауар өндірушілердің бірыңғай тізілімі мемлекет пен бизнес арасындағы сенім мен әріптестікті нығайтатын тиімді құралға айналуы тиіс. Және де ол кәсіпкерлердің дамуын тежейтін бюрократиялық кедергі болмауы қажет.