Қазақстанда мемлекеттік қызметшілер үшін қандай өзгерістер дайындалып жатыр

Снежанна Имашеваның айтуынша, "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" заң жобасы оған ілеспе түзетулермен бірге 2024–2029 жылдарға арналған мемлекеттік қызметті дамыту тұжырымдамасы негізінде әзірленген және мемлекеттік қызмет жүйесін одан әрі жетілдіруге бағытталған.

"Заң жобасының негізгі міндеттерінің қатарында сервистік және азаматқа бағдарланған мемлекеттік қызмет моделіне көшу, мемлекеттік аппаратты кәсібилендіру, сондай-ақ HR-процестерді цифрландыру бар", – деп түсіндірді депутат.

Оның айтуынша, қазіргі қолданыстағы "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" заң негізінен еңбек қатынастарын ғана реттейді. Атап айтқанда, мемлекеттік қызметке кіру, оны атқару және тоқтату мәселелерімен шектеледі.

"Ал жаңа заң жобасында мемлекеттік қызметтің мақсаты, оны атқарудың негіздері мен ерекшеліктері нақты бекітіледі. Бұл мемлекеттік қызметтің өзге еңбек қызмет түрлерінен айырмашылығын айқындайды. Осы негізде мемлекеттік қызметшілерге қойылатын талаптар мен олардың лауазымдық міндеттері белгіленеді. Олардың қатарында – қазақстандық патриотизм, кәсібилік, ашықтық, әдептілік, мінсіз бедел, сондай-ақ құқықбұзушылықтар мен мүдделер қақтығысына төзбеушілік бар", – деді Снежанна Имашева.

Заң жобасының ауқымды бөлігі мемлекеттік қызметтің тартымдылығын арттыруға, білікті кадрларды тарту және ұстап қалуға арналған. Осы мақсатта:

бір лауазым аясында көлденең мансаптық өсу тетігін енгізу;оны еңбекақы төлеу жүйесімен үйлестіру;мемлекеттік қызметшілердің жалақысын кемінде үш жылда бір рет индекстеу (Үкімет белгілейтін тәртіппен) ұсынылады.

Сонымен қатар заң жобасында мемлекеттік қызметшілердің әлеуметтік кепілдіктерін нығайту және әлеуметтік қорғалуын арттыру бойынша бірқатар шара көзделген:

мемлекеттік қызметші бір елді мекеннен екіншісіне ауысқан немесе мемлекеттік орган басқа жерге көшірілген жағдайда тұрғын үй төлемдерін, көтерме жәрдемақыны және мүлікті тасымалдау шығындарын өтеу;мемлекеттік қызметте кемінде 25 жыл еңбек өтілі бар қызметші зейнетке шыққанда төрт лауазымдық айлық мөлшерінде біржолғы төлем беру;артық жұмыс уақытына, демалыс және мереке күндері атқарылған жұмысқа кемінде бір жарым еселенген мөлшерде өтемақы төлеу;жыл сайынғы еңбек демалысын бекітілген кесте бойынша міндетті түрде беру;мемлекеттік қызмет өтіліне байланысты 3, 5 немесе 7 күндік қосымша ақылы демалыс, сондай-ақ 10 күнге дейінгі қысқамерзімді демалыс беру.

Құжатта мемлекеттік қызметшілердің құқықтық кепілдіктерін жетілдіруге, соның ішінде тәртіптік жауапкершіліктің алдын алу әлеуетін арттыруға бағытталған шаралар да қарастырылған:

тәртіптік жауапкершілікке қатысты икемді тәсілдерді енгізу, оның ішінде жауапкершілікті жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларды ескеру (зиянды салдардың болмауы, міндеттерді өрескел бұзу, алкогольдік немесе есірткілік мас күйде құқықбұзушылық жасау және т.б.);жауапкершілікті болдырмайтын жағдайларды нақты бекіту (өмірге, денсаулыққа немесе заңды мүдделерге тікелей қауіп төнген кезде оны басқа жолмен жою мүмкін болмаған жағдайда қабылданған мәжбүрлі шаралар);тәртіптік жаза қолдану мерзімдерін құқықбұзушылықтың ауырлығына қарай 2 айдан 6 айға дейін саралап белгілеу;тәртіптік жазаға жатпайтын құқықтық ықпал ету құралдарын енгізу (профилактикалық әңгіме, жазбаша ескерту, құзыреттерді тексеру);мемлекеттік қызметшілерді заңсыз араласудан, негізсіз айыптаулардан және өзге де құқыққа қайшы әрекеттерден қорғау кепілдіктерін белгілеу.

Заң жобасы сондай-ақ мемлекеттік аппараттың ашықтығын, тиімділігін және кәсібилігін арттыруға бағытталған. Соның ішінде мемлекеттік қызметке іріктеуді "Е-қызмет" интеграцияланған ақпараттық жүйесі арқылы цифрлық форматта жүргізу ұсынылады. Бұл жүйе мемлекеттік қызметшілерді де, мемлекеттік емес сектордан үміткерлерді де қамтиды.

Бұдан бөлек, мемлекеттік қызметшілерге қатысты медициналық тексеруден өту талаптарын енгізу көзделген. Бұл – есірткі құралдарын, психотроптық заттарды және олардың аналогтарын заңсыз тұтынудың алдын алу мен анықтауға бағытталған.

Сонымен қатар құжатта сайланбалы мемлекеттік қызметшілердің құқықтық мәртебесін, сайланбалы лауазымды атқару тәртібін, сондай-ақ олардың мемлекеттік қызметті өтуі мен тоқтатуының ерекшеліктерін айқындау қарастырылған.