Қазақстандағы суару жүйесін жаңғыртуға грант бөлінеді

Қазақстандағы суару жүйесін жаңғыртуға Еуразиялық даму банкі 5,3 млн доллар көлемінде грант бөледі, деп хабарлайды 24KZ. Өткен аптада Су ресурстары және ирригация министрлігі БҰҰ-ның даму бағдарламасы мен Еуразиялық даму банкі үшжақты келісімге қол қойды. Соған сәйкес елдегі ирригация желісі жаңартылып, тіршілік нәрі үнемделмек.

Елдегі ирригация жүйесін жаңғыртуға серпін беретін жоба бірнеше бағытты қамтиды. Оның ішінде су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесін құру, су қорына нақты болжам жасап, ресурсты тиімді тарату. Өңірлерде заманауи ирригация орталықтарын қалыптастыру, мамандардың біліктілігін арттыру және Кендірлік су қоймасының құрылысына жобалық-сметалық құжат әзірлеу.

Марғұлан Әбдіров, ЕАДБ көлік, өнеркәсіп және инфрақұрылым жөніндегі атқарушы директоры:

- Бұл жоба халықаралық тәжірибе, мемлекеттік қолдау мен шаруалардың қажеттілігін өтеудегі ықпалдастықтың тұрақты моделін қалыптастырады. Яғни мақсатымызға қағаз жүзінде емес, іс жүзінде қол жеткізуге жағдай жасалады. Алдағы уақытта оның жемісін фермерлердің алқаптарынан көреміз. БҰҰ-ның Қазақстандағы даму бағдарламасы, жобаны басқаратын комитет, заманауи ирригация орталығы мен жергілікті шаруалар тікелей араласып, осы жобаны бірлесе жүзеге асырамыз.  

Иә, ирригация жүйесін жаңғыртудағы басты мақсат – суды кемінде 30%-ке дейін үнемдеу. Бұл ретте суару арналарын тездетіп цифрландыру маңызды.

Ардақ Сейіт, ҚР СРИМ Цифрландыру департаменті Су шаруашылығын цифрландыру басқармасының жетекшісі:

- Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша қазір елдегі су арналарының 3,5 мың шақырымын цифрландыру қолға алынды. Енді осы іске Еуразиялық даму банкінің гранттық қаражаты тартылады. Ең алдымен Түркістан, Қызылорда, Жамбыл және Алматы облыстарындағы су арналары цифрландырылмақ. 

Қомақты қаражат су қорына цифрлық диагностика жүргізіп, жабдықтарды жаңартуға жұмсалмақ. «Бұл су қорын басқаруды анағұрлым жеңілдете түспек», – дейді сарапшы Бекнұр Кисиев.

Бекнұр Кисиев, су мәселесі жөнінен сарапшы:

- Су ресурстарын басқарудың ұлттық ақпараттық жүйесі құрылса, өзен суларының ағысын, ондағы судың көлемін, су қоймаларын толтыруға қажетті ресурсты толық бағамдаймыз. Өйткені қазіргі таңда біз тікұшақпен шолу жасап қана өзен-көлдегі су көлемін шамалап жүрміз. Ал заманауи ақпараттық жүйе судың секунд сайынғы қозғалысы мен көлемін анықтап, ресурсты басқаруға мүмкіндік бермек.

Ауқымды технологиялық жоба елдің оңтүстігінде бастау алады. Әсіресе су тапшылығы қатты байқалатын Түркістан мен Қызылорда өңірлерін алдымен қолға алу қажет. «Тіршілік нәрін үнемдеу технологияның алғашқы жемісін дәл осы аймақтардан көреміз», – дейді Еуразиялық даму банкінің жауапты өкілі.

Марғұлан Әбдіров, ЕАДБ көлік, өнеркәсіп және инфрақұрылым жөніндегі атқарушы директоры:

- Бұдан бөлек елдің шығысында бөген құрылысының пилоттық жобасы қолға алынады. Ол суды сақтаудың инфрақұрылым жақсартуға сеп болады. Бұдан кейін бұл жобаның ауқымын кеңейтіп, өзге аймақтарға да енгізуді жоспарлап отырмыз. 

Қазақстан әзірге су тапшылығы қаупі жоғары 10 елдің қатарында. Сондықтан қолға алынған жоба су қорын тиімді тұтынуға көмектесетін бірден-бір шара. Айта кетерлігі, ирригация жүйесін жаңғырту жобасы оңтүстіктегі көршілес елдерге де үлгі ретінде ұсынылмақ. 

Авторлары: Бақыт Топтаева, Рауан Қалиев, Мерей Бает