Сатып алушының сөмкесін тексеруге кім құқылы

— Сауда нүктесінің басшысы мен сатып алушы арасында келісімшарт болады. Сол шарт талаптарына сай күзет қызметі сөмкені арнайы жәшіктерге салу керектігі туралы кеңес береді және дүкеннен шыққанда қол дорбаны көрсетуді сұрайды. Бірақ бұл міндетті түрде бәрін ашып көрсет деген сөз емес. Тұтынушы оған міндеттелмейді. ҚР ӘҚК-те көрсетілген. Егер сөмкені көрсету керек болса, онда куәгерлерді шақырып, барлығын заң аясында жасау керек әрі тек полиция қызметкерлері ғана жекенің мүлкін тексеруге құқылы. Ал күзет қызметкерінің ашып-тексеру құзыреті жоқ, - дейді Еркебұлан Тағашов.

Оның сөзінше, қандай да бір азамат дүкеннен ұрлық жасады деп күдіктенсе, алдымен құқық қорғау қызметкерлерін шақыруы тиіс. Одан кейін ғана тексеру жұмыстарын жасай алады.

— Елде сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті бар. Олар заңға сай қос тараптың да құқығын қорғайды. Сауда қызметтерін реттеу туралы заңда тұтынушылардың мүмкіндігін шектеуге болмайтыны жазылған. Яғни, ешкім сізге сөмкеңді жәшікке салмасаң, дүкенге кіргізбеймін деп айта алмайды, - дейді ол.

Дейтұрғанмен маман пікірінше өз құқығын біліп, қорғап жүрген қазақстандықтар да аз емес. Мәселен, 2025 жылдың алғашқы бес айында отандастарымыз 800 миллион теңгеден астам қаржысын қайтарып алған. Шағымдар көбінесе сапасыз тауарлар, орындалмаған қызметтер, сондай-ақ рәсімделмеген немесе уақытылы берілмеген жылжымайтын мүлікке қатысты екен.

Екінші мәселе, сатып алған тауарды кері қайтаруға қатысты. Тұтынушылар тек сапалы тауарларлы ғана қайтара алады.

— Сапалы тауарды қайтару дегеніміз — ол салып алушы тапсырыс берген заты көңілінен шықпаса немесе оның фискалды чегі, сауда биркасы бар болса кез келген уақытта кері қайтаруға құқылы. Ал тауар сапасыз болса, яғни алғаннан кейін істемей қалса, жыртық болса онда тек арнайы белгіленген кепілдік мерзімі ішінде ғана қайтара алады. Алайда өндіруші кепілдік мерзімін тауар сыртында көрсетуі керек. Егер ол белгіленбеген жағдайда тұтынушы екі жыл ішінде алған затын қайтарса болады, - деді Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің басқарма басшысы.

Ал тауарыңызды өндіруші тарап қабылдамаса, арнайы органдардың көмегіне жүгінесіз.

Айта кетейік, Haval дилері Жетісу облысында тұтынушылар құқығын бұзған шарттарды түзетті.