Сирек металдар қоры толығып келеді

Сирек металға бай елімізде қарап отырмақ емес. Кеніштерді қопарып қана қоймай жаңа кен орындарын ашамыз. Бұдан бөлек осы байлықты өңдейтін кәсіпорындар қатары көбейеді. 

Жалпы еліміз 2018 жылдан бері сирек металдар саласына 67 млрд теңге құйды. Дегенмен оның үлесі 2,5 пайызға жетпейді. Жер қойнауын зерттеу жұмыстары жалғасып жатыр. Тіпті металды қайта өңдеуге көңіл бөлінбек. Бұл сирек металдар және жерде сирек кездесетін металдар секторын дамытуға арналған кешенді жоспар аясында жүзеге асады. 

Келесі жылы 2,2 млн шаршы шақырым аумаққа геологиялық-геофизикалық барлау жүргізіледі. Былтыр осындай жұмыс нәтижесінде 38 әлеуетті учаске анықталған еді. Қазір отандық кәсіпорындар бериллий, тантал, ниобий, скандий және рений сияқты сирек металдарды шығара бастады. Мәселен, Қарағанды облысындағы Құйрықтыкөл кен орнында сирек металл қоры мол. 

Қанат Ерубаев, ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі геология комитеті төрағасының орынбасары:

- Құйрықтыкөл Қазақстанның сирек металдарын өндірудегі елеулі әлеуетін көрсетеді. Бұл металдар жоғары технологиялық салаларда үлкен сұранысқа ие. Оған Америка да қызығушылық танытып отыр. Мұндағы кен қоры шамамен 900 мың тоннадай. Болашақта ауқымды зерттеу жүргізіледі. Біздің ойымызша, қор көлемін екі есе арттыруға болады.

Сирек металдан дәмелі елдер көбейді. Оны жаһанға шығаруға әлеуетеміз әбден жетеді. Шикізат күйінде ғана емес. Алдағы үш жылда президент пәрменімен үш өңдеу кәсіпорны бой көтеруі тиіс. Бұл үшін Еуроодақ, АҚШ, Жапония, Оңтүстік Корея және Қытаймен стратегиялық келісім жасалды. Мамандар сирек метал құны қайта өңделген күйде 10 есе артатынын айтады. Бұл сектордың ЖІӨ-і үлесі 7,1 пайызға жетуі мүмкін.  Қазір елде сирек металдарды өңдеумен айналысатын сегіз кәсіпорын бар. Ал барлау жұмыстарына инвесторларды тарту маңызды.

Қанат Ерубаев, ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрлігі геология комитеті төрағасының орынбасары:

- Біз қазір Қазақстан аумағын картаға түсіру бойынша 25 сметалық құжат дайындап жатырмыз. Оның ауқымы 50 мыңға жуықтайды. Алқашқы кезең 2026-2028 жылдарға межеленіп отыр. Оның аумағы 100 мың шаршы шақырым. Карта жасау үшін барлық заманауи тәсілдер мен технологиялар қолданылады. Тіпті мульти спектрлі түсірілімдер де зерделенеді.  

Ерлан Ғалиев “Ұлттық геологиялық қызмет” АҚ басқарма төрағасы:

- 200 мыңдық масштабпен картирование жасағаннан қазір 50 мың масштабқа көшіп жатырмыз. Себебі инвесторларға екі жүздіктер көп қызық емес. Өйткені онда тәуекел көп болады. Сондықтан 50 мыңдық масштабқа ақпарат берсек, оларға нақтырақ барлау жұмыстарын салуға оңай болады.

Инвесторлар мен отандық мамандар үшін жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасы да құрылған. Ол Қазақстандағы жер қойнауын пайдалану және геология саласындағы 20-дан аса мемлекеттік қызмет көрсетілетін заманауи цифрлық құрал.

Авторлары: Мерей Мұратханқызы, Мадияр Қындыбаев