Tesla саудасы құлдырады

Әйгілі Tesla компаниясы электромобиль шығару бойынша енді көшбасшы емес. Нарықта бәсеке күшейді.

Өткен жылдың қорытындысы бойынша қытайлық конгломерат алғаш рет америкалық өндірушіні басып озды. Сөйтіп танымал брендтен жұрт неліктен бас тартып жатыр? Илон Масктің ендігі қадамы қандай болмақ? 

Tesla компаниясы нарықтағы бәсекеге төтеп бере алмады. Былтыр алпауыт компанияға тиесілі көліктердің саудасы 9%-ға азайды. Әлем бойынша 1 млн 640 мың темір тұлпар сатқан. Әсіресе Еуропадағы сауда құлдырады. Жалпы кәрі құрлықта аккумулятормен жүретін көліктерге сұраныс айтарлықтай артқанымен, былтыр аймақта Tesla-ны тіркеу көрсеткіші 28%-ға төмендеді. Бұл Еуропалық автоөндірушілер қауымдастығының келтірген дерегі.   

Бернард Кондон, Аssociated press сарапшысы:

 - Біріншіден, Илон Маск оңшылдарды қолдады. Осы себепті АҚШ пен Еуропадағы көптеген либералды тұтынушылар оның өнімдерінен бас тартты. Бұдан бөлек Трамп әкімшілігі электромобиль сатып алуға бағытталған ірі салықтық жеңілдікті тоқтатты. Бұл 2025 жылдың төртінші тоқсанында көлік сатылымдарына кері әсер етті.

Иә, саясат көлік индустриясына да әсер етпей қоймады. Tesla компаниясының басшысы Илон Масктің Дональд Трамп және республикалық партиямен тығыз қарым-қатынасын тұтынушылар құптамады.

Биыл Маск саясатқа белсене араласып, АҚШ-тың мемлекеттік басқару тиімділігі департаментін басқарды. Онымен қоймай Еуропадағы ультраоңшыл саясаткерлерге қолдау көрсетті. Алайда бұл республикалық заң шығарушылардың Tesla үшін маңызды салықты алып тастауға дауыс беруіне кедергі келтірмеді. Өткен жылдың соңында АҚШ-та электромобиль сатып алуға арналған федералды салықтық жеңілдіктер тоқтады. Оған дейін жаңа электрокөліктер үшін 7500, ал ұсталған көліктер үшін  4000 доллар субсидия қарастырылған еді. Сондай-ақ отын үнемділігі бойынша федералдық стандарттарды орындамаған автокәсіпорындарға салынатын айыппұлдар да алынып тасталды. Ал Tesla өзге автокомпанияларға экологиялық талаптарға сәйкестікті қамтамасыз ету үшін регуляторлық кредиттерді сатумен айналысатын. Былтыр үшінші тоқсанда осы саладан түскен табыс жылдық есеппен 44%-ға қысқарды.   

Бернард Кондон, Аssociated press сарапшысы:

 - Tesla және оның бас директоры Илон Маск бұдан былай әлемдегі ең ірі электромобиль өндіруші мәртебесімен мақтана алмайды. Маск үшін бұл жеңіліс. Бірнеше жыл бұрын Teslaны ешкім басып оза алмайтындай көрінетін. Ол америкалық және еуропалық үлкен ресурс, тәжірибе мен капиталға ие автоөндірушілерден асып түскен еді. Алайда кейінгі жылы Илон Маск компаниясының даму қарқыны біраз бәсеңдеді.

Tesla тізгінді қытайлық компанияға берді

Сарапшылар Tesla көліктерінің моделі ескіргенін айтады. Сол себепті де талғамы биік тұтынушылардың қызығушылығы бұрынғыдай емес. 2012 жылы Tesla-ның алғашқы S моделі шығарылды. Содан бері темір тұлпарлар небәрі 4 рет жаңарған. Кейінгі шыққан Cybertruck түрі үмітті ақтамады. Ал электромобиль индустриясында көшбасшы атанған қытайлық BYD компаниясы көліктердің түр-түрін ұсыну арқылы ұтып отыр. Бағасы да әлдеқайда арзан. Айта кету керек, қытайлық конгломерат тарифтік шектеулерге байланысты АҚШ-қа көліктерін сатпайды. Бірақ өзге мемлекеттерге экспорт белсенді. Былтыр әлем бойынша 2 млн 250 мың көлік саудалады. Бір жылда көрсеткіш 28%-ға өскен. BYD-дің басты артықшылығы - қолжетімділігі, аккумуляторлар сапасы мен көліктерді құрастыру жылдамдығында.

Дэвид Бейли, Бирмингем бизнес мектебінің профессоры:

 - Қытай нарығы көліктердің арзандығымен ғана ұтып тұрған жоқ. Аккумуляторлар саласындағы инновациялар әлдеқайда дамыған. Қытайлық компаниялар еуропалық бәсекелестеріне қарағанда электромобиль аккумуляторларын шамамен 35-40%-ға арзанырақ өндіре алады. Сапасы да жақсы. Сондай-ақ нарыққа көліктің жаңа модельдерін шығаруды едәуір жеделдетті.

Нарықтағы орнын сақтап қалудың бір жолы ретінде Tesla Үндістанды айналдыруға кірісті. Алайда тұрғындар тарапынан сұраныс төмен. Импорт салығы жоғары болған соң, көліктердің құны 70 мың доллардан басталады. Бұл баға үндістандық жүргізушілердің қалтасына салмақ салып отыр.

Электромобиль нарығы кеңейіп келеді

Электромобиль нарығы кейінгі жылдары әжептәуір нығайып келеді. Өйткені сұраныс жоғары. Бірақ әзірге ауқымы жағынан дәл осы BYD мен Tesla-ға жетері жоқ. Алдағы 5-10 жылда бұларға бәсекелес болуға жарап қалатын негізгі компанияларға қытайлық Geely, Xpeng, Li Auto, еуропалық VW, BMW, Mercedes және америкалық Fordты атауға болады. Электромобиль паркі бойынша, сөзсіз, Қытай көш басында. Елде 20 млн-нан астам аккумулятормен жүретін көлік бар. Одан кейін АҚШ, Германия, Франция, Ұлыбритания мен Норвегия тұр. Қытай әлемдік нарықтың шамамен 64%-ын қамтамасыз еткенмен, шығыстағы көршіміздің өзі көп ұзамай дағдарысқа ұшырайды - дейді сарапшылар. Өйткені көліктердің бағасы тым арзан болғандықтан, өзін-өзі дәлелдеп үлгермеген компаниялардың ғұмыры келте болмақ. Гонконг газетінің мәліметтеріне сенсек, шығынға ұшыраған 50 шақты компания биыл өндіріс көлемін едәуір азайтуға немесе ісін толығымен тоқтатуға мәжбүр.

Tesla сауда қарқынының бәсеңдеуі Илон Масктің әлемдегі ең бай адам атануына кедергі болмады. Арманы асқақ миллиардер Илон Маск бір ғана электромобильдер өндірісімен тоқтап қалмасы анық. Ол автономды, яғни, жүргізушісіз басқарылатын көліктерді қолданысқа енгізбек. Бұдан бөлек бар назары гуманоидты роботта. Сөзінше, Optimus құлтемірі Tesla құнының 80%-ын қамтамасыз ете алады. Алайда мұның барлығы, әзірге, Масктің жоспары ғана.