Үкімет жалпы ішкі өнімді 450 млрд долларға жеткізбек

Кейінгі үш жылда ел экономикасы қарқынды өсіп келеді, деп хабарлайды 24KZ. Биылғы 10 айдағы ЖІӨ көрсеткіші 6,4%. Бұған өнеркәсіп, сауда, көлік, т.б. салалардың ықпалы зор. Мамандар дайын өнім өндірісіне көңіл бөлер кез келгенін айтады. Мұның импортты азайту үшін де маңызы зор.

Үкімет алдағы 4 жылда ЖІӨ-ні 450 млрд долларға дейін арттыруға мүдделі. Бұл үшін жыл сайынғы өсімді 5-6% деңгейінде ұстау қажет. Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғариннің айтуынша, ел экономикасы үш жыл қатарынан ілгерілеп келеді. Сөйтіп, қазан айындағы өсім 6,4% болды. Ұлттық статистика бюросының дерегіне сүйенсек, өңдеу өнеркәсібіндегі өсім 5,8%-ке жеткен. Өйткені машина жасау, химия өнеркәсібі, азық-түлік, мұнай, металл өнімдерін өндіру көрсеткіші артты.

Жақсыбек Құлекеев, экономика ғылымдарының кандидаты:

- Біз ауыл шаруашылығы өнімдерін биыл өте жақсы өсіріп жатырмыз. Астықты жақсы жинадық. Бірақ көрші Ресеймен салыстырғанда біздің астығымыздың көлемі төмен, сапасы шамалы нашарлау. Сосын Ресей үлкен мемлекет болғаннан кейін, оның үстіне қазір санкцияда болғаннан кейін олардың көп жаққа тауар сататын мүмкіндіктері шектеліп жатыр. Сондықтан бұрын біз қай нарыққа шықсақ, қазір сол жерде соларменен бәсекеге шығып жатырмыз. Олар арзан бағамен сатады, соның салдарынан біздің ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіретін субъектілер де өздерінің өнімдерін арзан сатуға мәжбүр болып жатыр.  

Иә, әлемдік нарықта бәсеке күшейді. Кейінгі геосаяси ахуал тіптен сақ болуды ескертеді. Мұндайда таразы басын тең ұстап тұру қиын. Дегенмен Қазақстан логистиканы дамыту арқылы бірқатар мәселені оңтайлы шешіп келеді. Бұл екі арада өндіріске көңіл бөлініп келеді. Сосын Президенттің тапсырмасымен агроөнеркәсіптік кешен аяғынан нық тұрды.

Биыл бұл салада қаржы көзі 700 млрд теңгеге ұлғайды. Былтырғы сома 400 млрд-тың көлемінде болатын. Бір жыл ішінде екі есеге жуық өсіп отыр. Оның үстіне ақша былтыр қараша-желтоқсан айында берілгендіктен, диқандар комбайн, басқа да керек-жарағын сатып алып, биылғы егінге әзір отырды. Соның арқасында мол өнім алдық. Алайда машина жасау, мұнай өндіру салаларында баға төмендегіндіктен, пайда азайды.

Жақсыбек Құлекеев, экономика ғылымдарының кандидаты:

- Мысалы, биылғы жылы былтырғы жылғы мұнайдың орташа бағасымен салыстырғанда баға 15 долларға төмен болып тұр. Соның салдарынан біз биыл мұнайды анағұрлым көбірек өндіріп жатырмыз. Бірақ мұнай саласынан түсетін табыс былтырғымен салыстырғанда әлі де болса төмен болып отыр. Әрине, олардың табысы азайғаннан кейін мұнай өндіруші компаниялар өздерінің қызметкерлеріне жалақыны көтере алмайды. Олар өздерінің инвестициялық программаларының барлығын шектеуге тырысады. Өйткені табысы азайып жатыр.

Еліміз қара алтын өндірісін 15 млн тоннаға арттырды. Алайда нарықтағы баға айтарлықтай төмендеген. «Ендеше мұнайдан гөрі өңделген мұнай өнімдерін өндіріп, сатудың артықшылығы көп», – дейді сарапшылар.

Раушан Доламбаева,  ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы басқару институтының профессоры:

- Біздегі жалпы ішкі өнімдегі өңделген өнімдердің үлесі аз ғана. Осы саланы дамыту үшін бізге драйверлер қажет. Ірі өндіріс ошақтарын ашу керек. Біздің елде барлық мүмкіндіктер, қаражат, ақпараттар осындай ірі өндіруші компанияға бағытталатыны белгілі. Әзір дайын өнімдер саласында даму кемшін болып тұр. Сол себепті осы бағыттағы жұмысты жүйелеу керек.

Дайын өнім өндірісі экспорт үшін ғана емес, ішкі нарық үшін де маңызды. Бұл импортты азайтуға себеп боларлық фактор. Өйткені ішкі тауар мен қызмет жетпесе инфляцияны тежеу мүмкін болмайды. Ал ЖІӨ өсуі, экономиканың ілгерілеуі Қазақстанның шикізаттан гөрі өнім өндірісіне көңіл бөле бастағанын көрсетеді. Қазір еліміз азық-түлік, жиһаз, сусындар, зергерлік бұйымдарды өндіреді.

Авторлары: Мерей Мұратханқызы, Самат Қазанбаев