Әлемде әрбір бесінші адам темекіге тәуелді

Әлемде шылым шегетіндердің саны азайып келеді. 2010 жылмен салыстырғанда көрсеткіш 27%-ға жақсарған. Әсіресе әйелдер жағы ерлерге қарағанда зиянды әдеттен оңайлықпен бас тартатын көрінеді. Дегенмен, темекіге тәуелділер әлі де көп. Қазірдің өзінде әрбір бесінші адам темекі шегеді. Жаһан елдері жағымсыз әдетпен қалай күресіп жатыр? 

Адамзаттың қасіретіне айналған темекінің қаншалықты қауіпті екені айтпаса да түсінікті. Жыл сайын әлем бойынша осы бір зиянды әдеттен арыла алмаған 7 миллион адам көз жұмады. Жантүршігерлік статистика. Ол-ол ма, шылымға тәуелділер өзіне ғана емес, айналасындағыларға да кесірін тигізеді. Жай ғана темекі түтінімен тыныстағаннан 1,6 миллион адам дертке шалдығып, өмірімен қош айтысады. 

Давид Хаят, профессор, БИЗЕ клиникасының онкологы: 

- Қатерлі ісік ауруының даму қаупі оны тудырушы факторлардың әсері мен ұзақтығына байланысты. Мәселен, адам неғұрлым ұзақ әрі көп мөлшерде темекі шегетін болса, қатерлі ісікке шалдығу қаупі де арта түседі. Шылым шегетіндердің басым бөлігінде өкпе, одан кейін көмей, ауыз қуысы, өңеш, бауыр және ішектің қатерлі ісігі кездеседі.

Аймақтардағы жағдайға кеңінен тоқталайық. Ең көп темекі шегетін тұрғындар Оңтүстік-Шығыс Азияда тіркелген - 26,5%.

Еуропадағы жағдай да көңіл көншітпейді. Мұнда халықтың 24,1% темекіге әуес. Тынық мұхитының батыс бөлігінде де оң динамика баяу жүріп жатыр - 22,9%. Шығыс Жерорта теңізі аймағындағы елдерде темекінің таралуы - 18% болса, Америка елдерінде бұл көрсеткіш - 14%. Ал Африкада зиянды өнімге құмартқандар аса көп емес - 9,5%.

Тедрос Адханом Гебрейесус, ДДСҰ бас директоры:

- Бразилия темекі салығын үнемі көтеру арқылы елдегі темекі шегу деңгейін екі есе қысқартты. Ал Таиланд темекі мен алкогольден түсетін салықты өзінің ұлттық денсаулық сақтау қорына жібереді. Әлемдік қоғамдастықтың темекіге қарсы бірлескен күресінің арқасында миллиондаған адам шылым шегуді қойып кетіп жатқанын байқаймыз.

Иә, расымен де темекіге енгізілетін салықты көбейту жағдайды әлдеқайда жақсартуға ықпал етеді. Өйткені әлемдегі темекі тұтынушылардың 80%-ы, яғни 1,3 млрд адам табысы төмен және орташа мемлекеттерде тұрады. Ал салық неғұрлым жоғары болса, темекі өнімдерінің бағасы қымбаттап, сәйкесінше оған қол жеткізу де қиындай түседі. Сондай-ақ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы темекімен күрес ретінде олардың жарнамасына тыйым салуды ұсынады.

Джереми Фаррар, ДДСҰ бас директорының денсаулықты нығайту, аурулардың алдын алу және емдеу ісі жөніндегі көмекшісі:

- Қазір шамамен 20% ересек темекі және құрамында никотин бар өнімдерді қолданады. Сондықтан арқаны кеңге салуға болмайды. Әрине, салада белгілі бір жетістіктер байқалады. Дегенмен бұдан да жылдам әрі табанды әрекет ету арқылы ғана біз бұл індетті жеңе аламыз.

Қысқасы, ұйым темекімен күреске шындап кіріскен. 2030 жылға қарай шылым шегетін адам санын 150 млнға азайтуды көздеп отыр. Бұл мақсат орындала ма, жоқ па – уақыт көрсетер. Дегенмен, темекі өндірушілер де қарап отырған жоқ. Күннен күнге қарапайым шылымнан бөлек құрығына оп-оңай түсіретін никотинді өнімдердің небір түрлері пайда болып жатыр. 

Авторы: Мөлдір Жақан