Әлемде 15 млн жасөспірім вейпке тәуелді

Әлемде шылым шегушілер азайды дегенімізбен, жасөспірімдер арасында электронды темекіге құмарлық артқан. Қазір дүние жүзінде 13 пен 15 жас аралығындағы 15 миллионнан астам бала электронды темекіге әуес. Бұл – ересектермен салыстырғанда тоғыз есе жоғары көрсеткіш. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мұны жастардың денсаулығына төнген жаһандық қауіп деп бағалады. Себебі бүгінгі қызығушылық тәуелділікке, ал ерте басталған әдет өмір бойғы дертке ұласуы мүмкін.

Электронды темекі кейінгі жылдары әлемнің көптеген елінде жастар арасында кең тараған зиянды әдетке айналды. Оның тәуелділік деңгейі жоғары. Дәрігерлер вейптің кәдімгі темекіге қарағанда әлдеқайда зиян екенін ескертеді. Тіпті бұл темекі түрін есірткі қатарына жатқызады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының кейінгі деректеріне сәйкес, Еуропа мен Солтүстік Америкада бұл проблеманың ең жоғары деңгейі анықталған. Мәселен, АҚШ-та жасөспірімдердің 20 пайызы, Ұлыбританияда 17 пайызы, Францияда шамамен 15 пайызы электронды темекіні тұрақты пайдаланады.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының дерегі бойынша, жасөспірімдердің 80 пайызы вейпті алғаш рет 15 жасқа дейін байқап көреді. Олардың көбі бұл құрылғылардың құрамында никотин барын да білмейді. Мамандардың айтуынша, бір ғана электронды шылымның құрамындағы сұйықтықта 30-60 грамға дейін никотин болуы мүмкін. Бұл кәдімгі темекінің бір қорабына тең мөлшер. Яғни жасөспірімдер мұны өздері аңғармай-ақ, кәдімгі шылымқорлармен бірдей тәуелділікке ұрынады. Сарапшылар вейптердің осылай кең таралуын олардың сыртқы көрінісімен және дәмімен байланыстырады. Түрлі түсті қаптама, тәтті иістер мен жеміс дәмдері бәрі де жастардың қызығушылығын арттыру үшін ойластырылған.

Этьен Круг, ДДСҰ өкілі:

- Электронды темекілер никотинге тәуелділіктің жаңа толқынын тудырып отыр. Олар жиі темекіден қауіпсіз балама ретінде ұсынылады. Алайда шын мәнінде бұл құрылғылар балалар мен жасөспірімдердің никотинге тәуелді болуына себепші.

Дәрігерлердің айтуынша, электронды темекінінің салдары өкпе мен жүрек сынды басқа да өмірлік маңызды ағзалардың қызметіне ауыр зардаптар әкеледі.

Майкл Чирильяно, Пенсильвания университетінің медицина мектебінің докторы:

- Өкпеге түскен кез келген түтін мейлі ол темекі болсын, вейп болсын – ағзаға зиян. Мұндай әдет жүрек пен тамыр жүйесіне ауыр салмақ түсіріп, инфаркт пен инсульт қаупін арттырады. Оның үстіне, электронды темекі түтінінің құрамында төрт мыңға жуық обыр тудыратын зиянды зат бар.

2030 жылға қарай вейп қолданатын жасөспірімдердің саны 25 миллионнан асуы мүмкін. Осыған орай, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы жасөспірімдердің электронды темекіге әуестігін болдырмау мақсатында қатаң реттеу шараларын қолға алуға үндеді. Ұйым өз ұсынысында вейп өнімдерін жасөспірімдерге сатуға толық тыйым салуды және жарнамасын шектеуді талап етеді.
Авторы: Динара Орынтай