Ел шығысында АЭС ке қажетті отын өндіру жетілдіріліп жатыр

Шығыс Қазақстан облысының металлургиялық кәсіпорындарында атом реакторына қажетті отын таблеткаларын өндіру технологиясы жетілдіріліп жатыр, деп хабарлайды 24KZ. Кезіндегі ең құпия әрі жабық зауыттың конвейерларынан қазір секундына 3 таблетка шығарылады. Оның әрқайсысы қуаты жөнінен 700 келі көмірді алмастырады. Өндірістің өркендеуіне байланысты атом электр станциясына қажетті жылу бөлгіш құрылғылар жасау ісі де жылына 300 тоннаға жетті.

Атом энергетикасына арналған отын өндірісі елімізде негізінен Шығыс Қазақстанда шоғырланған. Жергілікті металлургия зауытында уран таблеткаларын шығару тәсілдері жыл санап жетіліп жатыр. Қуат тасымалдаушылар автоматтандырылған технология көмегімен микронға дейінгі дәлдікпен дайындалады. Қазір конвейердан әр секунд сайын 3 таблетка түседі. 

Манарбек Қылышқанов, Үлбі металлургиялық зауытының ғылыми орталық жетекшісі:

- Аймақта екі өндіріс орналасқан. Біріншісі Үлбі металлургиялық зауытының уран өндірісі. Ол жерде бізде табиғи уран концентратын тазалап, одан ұнтақ түрінде уран тотығын аламыз. Одан әрі қарай бізге байытылған уран келеді. Одан уран диоксиді тотығын алады да, таблеткалар жасалады. Сол шығарылған таблеткалар кейін Үлбі ТВС мекемесіне беріледі де, ядролық отын дайындауға жіберіледі. Осы мекменің жалпы уран бойынша өнімділігі жылына 200 тонна.

Салмағы 7,7 грамм болатын бір уран таблекасының жылу бөлу коэфициенті 700 келі көмірмен тең. Заманауи қуат көздерінің қаншалықты күшті екенін есептей беріңіз. Сондықтан да зауытта ядролық отын өндірісін жетілдіруге баса мән берілген. Уран таблеткаларынан атом электр станцияларына пайдаланылатын жаппай жылу бөлетін құрылғылар әзірленеді. Жергілікті мамандар өндірісті алғашқы отандық атом станциясының сұранысына бейімдеуге ниетті.

Владимир Вахненко, Өскемен металлургия зауытының бас инженері:

- Бізде француз және қытай атом электр станцияларына қолданылатын құрылғыларға уран таблеткаларын әзірлеуде мол тәжірибе бар. Егер экономикалық тұрғыдан тиімділігі нақтыланса, біз кез келген сұранысқа  әзірміз.

Атом энергетикасының ауқымын арттыруға елімізде барлық мүмкіндік бар. Сарапшылардың пікірінше, биыл республикада 25 мың тоннадай уран өндіріледі. Атом энергетикасы агенттігінің болжамына сүйенсек, алғашқы отандық АЭС 2035 жылға қарай іске қосылады. Оған дейін қолда бар көмір жылу электр станцияларының жұмыс істеу мерзімі 70 жылдан асып кетпек. Алайда энергосектордағы ахуал қазірдің өзінде алаңдатарлықтай. Тәулігіне 20 мың тонна көмір жағу барысында атмосфераға 140 тоннаға дейін шаң-тозаң мен 200 тоннадай азот оксиді тарайды екен. Ал атом электр станцияларының қоршаған ортаға шығаратын көміртегі диоксидінің мөлшері нөлге тең.

Авторлары: Е. Жылқайдарұлы, Вячеслав Ветлугин, Дмитрий Пыхтин