Электронды экокарта Атырау тұрғындарына қолжетімсіз: бюджет қаржысы қайда кетті?

...Бұл картаны қаладағы негізгі ластаушы көздерді анықтау үшін әзірлеген. 

Алайда Атырау тұрғындары электронды картаны көре алмайды. Облыстық табиғи ресурстар басқармасы түсіндіргендей, ол тек ішкі жұмыс құралы ретінде қолданылады және экологиялық жағдайды талдау үшін пайдаланылады.

Қалада шаңды дауылдар мен жағымсыз иістерге байланысты негізгі ластаушы көздерді анықтауға көмектесуі тиіс болған бұл картаны тұрғындар жиі еске алады. 

Атырау мен Құлсары қалалары бойынша шекті рауалы шығарынды (ШРШ) жөніндегі жиынтық томмен gov.kz порталынан танысуға болады: Атырау және Құлсары қалаларының шекті рауалы шығарынды (ШРШ) томын жасақтау.

Бұған дейін хабарланғандай, бұл құжатты қайтадан басқа мердігер әзірлеген. Алғашқы нұсқасы ескіріп, өзектілігін жоғалтқан. Соған қарамастан, оны дайындауға жұмсалған бюджет қаржысы қайтарылмаған.

Осыған байланысты «Ақ Жайық» редакциясы облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына ресми сауал жолдады. Жауапқа ведомство басшысы Ерлан Омаров қол қойған.

Жобаның миллиондарға жасалған нұсқасы неге өзектілігін жоғалтты?

Басқарманың түсіндіруінше, «NomadEco» ЖШС 2018–2020 жылдары әзірлеген шекті рауалы шығарынды (ШРШ) жөніндегі жиынтық том сапасыз деп танылмаған. Алайда ол 2021 жылы қабылданған жаңа Экология кодексінен кейін өзектілігін жоғалтқан. Заңнама өзгерген соң шығарындыларды нормалау талаптары, ауаны ластауды есептеу әдістері, көздерді түгендеу ережелері, сондай-ақ ШРШ құжаттарының құрылымы мен мазмұны қайта қаралды. Соның нәтижесінде бұрынғы нормативтерге сүйеніп дайындалған құжат жаңа талаптарға сәйкес қайта өңдеуді қажет етті.

Ақша қайтарылмады, бірақ жоба қолданылмады

Жобаға 27 млн 900 мың теңге бөлінген. Басқарманың ресми жауабына сәйкес, бюджет қаражаты қайтарылмаған.

Ведомство өкілдері атап өткендей, қаражатты қайтару мәселесі тек тиісті негіздер болған жағдайда ғана қаралуы мүмкін. Яғни, мердігердің міндеттемелерін тиісінше орындамағаны дәлелденсе — сараптама қорытындысы немесе сот шешімі негізінде ғана қаражатты қайтару мүмкіндігі бар.

Жауаптан белгілі болғандай, мердігердің жұмысы қабылдау рәсімдері аясында бағаланған. Кейіннен өзектілігін жоғалтқанына қарамастан бұл жобаның ресми түрде тапсырыс беруші тарапынан қабылданғанын білдіруі мүмкін. Осылайша, бюджеттен қаржы бөлініп дайындалған құжат жаңа заң талаптарына сәйкес келмей қалғандықтан, кейін қайтадан өңделуге мәжбүр болды.

Жаңа жобаға қанша қаржы жұмсалды?

2018–2020 жылдары «NomadEco» ЖШС әзірлеген жобадан бөлек, редакция 2022–2023 жылдары құжатты қайта өңдеген «Экосервис-С» компаниясына қатысты да ақпарат сұратқан еді. Алайда басқарма нақты соманы атаған жоқ. Тек «жергілікті бюджет есебінен жасалған келісімшарттар аясында қаржыландырылды» деген қысқа жауаппен шектелді.

Ерлан Омаровтың жауабынан белгілі болғандай, ШРШ-ның (шекті рауалы шығарынды) жаңа нұсқасын әзірлеу кезінде Атырау мен Құлсары аумағындағы атмосфералық ауаны ластайтын негізгі көздер ескерілген.

Есептеулерге I, II және III санаттағы өнеркәсіптік кәсіпорындар енгізілген. Олардың қатарында мұнай-газ, энергетика, көлік және коммуналдық сектордағы ірі өндіріс орындары бар. Сонымен бірге қазандықтар мен жылу жүйелері, кәріздік сорғы станциялары, сарқынды судың булану алаңдары, қаладағы негізгі жол тораптарындағы көлік ағымы және жеке тұрғын үйлердің автономды жылыту жүйелері де есепке алынған.

— Шығарынды көздерінің деректер базасы кәсіпорындардың шығарындыларын түгендеу нәтижелері, ресми статистикалық мәліметтер, уәкілетті мемлекеттік органдардың материалдары, сондай-ақ далалық зерттеулер мен аспаптық өлшеулер негізінде жасалды, — деді Омаров.

Басқарма басшысының айтуынша, бұл карта атмосфералық ауаның ластануын жинақтап есептеуге және экологиялық жоспарлау жұмыстарына қолданылады.

— Аталған карта басқарманың жұмыс құралы болып саналады және ол экологиялық жағдайды талдауға, атмосфералық ауаның ластануын жинақты есептеуге, экологиялық жоспарлауға және қоршаған ортаны қорғау саласындағы басқарушылық шешімдер қабылдауға қолданылады, — деді Ерлан Омаров.

Осылайша, Атырау тұрғындары үшін ауаның ластанғанын көрсететін электронды карта ашық қолжетімді емес.

Айнұр САПАРОВА

Суретті түсірген автор

Бүгін, 18:29