Қазақстандағы суррогат ана болудың жаңа ережелері

Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып түсініктеме береді..

Қазақстанда суррогат ана болу ережелері өзгерді. Енді бұны кез келген адам пайдалана алмайды, - деп хабарлайды TengriHealth.

Суррогат ана қызметіне кімдер жүгіне алады

2026 жылғы 14 шілдеде Мемлекет басшысы "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік басқару және жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңға қол қойды, ол Қазақстандағы суррогат ана болу ережелерін өзгертеді.

"Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы" Кодекске енгізілген жаңа түзетулерге сәйкес, суррогат ана қызметіне тек некеде тұрған Қазақстан азаматтары жүгіне алады. Бұрын бұл қызметті шетелдіктер де пайдалана алатын.

Суррогат ана болу шарты жазбаша түрде жасалады және міндетті түрде нотариалды куәландырылады. Құжатқа қол қойылған сәттен бастап тапсырыс беруші ерлі-зайыпты қосалқы репродуктивтік технологиялардың көмегімен дүниеге келетін баланың болашақ ата-анасы деп танылады.

Суррогат ана болу шартымен бір мезгілде тапсырыс беруші ерлі-зайыпты қосалқы репродуктивтік технологияларды қолдана отырып процедураларды жүргізетін медициналық ұйыммен келісімшарт жасасуы тиіс.

Ерлі-зайыпты (тапсырыс берушілер) суррогат ана болу шартын жасасу кезінде мыналарға міндетті:

суррогат ананың медициналық тексеруден өтуіне және қосалқы репродуктивтік әдістер мен технологияларды қолдануға байланысты материалдық шығындарды көтеруге; қосалқы репродуктивтік әдістер мен технологияларды қолданатын медициналық ұйымдарға физикалық, психикалық денсаулығы туралы медициналық қорытындыны, сондай-ақ медициналық-генетикалық тексеру нәтижелерін ұсынуға; суррогат ананың жүктілік, босану кезеңіндегі және босанғаннан кейінгі елу алты күн ішіндегі, ал жүктілік пен босануға байланысты асқынулар болған жағдайда - босанғаннан кейін жетпіс күн ішіндегі медициналық қызмет көрсету шығындарын төлеуге. Бұған не себеп болды?

Еске салайық, 2025 жылдың желтоқсанында Мәжіліс депутаты Гүлдара Нұрым суррогат ана болуды реттеуге арналған ресми сауал жолдаған болатын.

Сол кезде ол заңнаманың жеткілікті деңгейде қатаң болмауы Қазақстанды шетелдіктер үшін тартымды етіп, құқықтық дауларға, балалардың азаматтығы жоқ болып қалу қаупіне және "репродуктивтік туризмнің" дамуына түрткі болатынын айтқан еді.

Кейін Мәжіліс депутаттары Денсаулық сақтау министрлігімен бірлесіп, суррогат ана болуға қатысты түзетулер әзірледі. Олар осы саланы реттейтін бірқатар шараларды, атап айтқанда, шетелдіктер үшін суррогат ана қызметін пайдалануға тыйым салуды ұсынды.

Сонымен қатар, сарапшылардың бағалауы бойынша, қазақстандық ЭКҰ клиникаларында олардың үлесі салыстырмалы түрде аз - пациенттердің жалпы санының шамамен 15 пайызын құраған. Бұған дейін олар негізінен жақын шетелдерден - Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстаннан келген клиенттер еді. Соңғы уақытта Қытай азаматтарының келуі жиілеген.