Ұлттық банк базалық мөлшерлемені өзгертті

Жұмада, 23 қазанда, Қазақстан Ұлттық Банкі базалық мөлшерлеме бойынша шешім қабылдады. Мөлшерлеме жылдық 16,25 пайыздан 15,75 пайызға дейін төмендетілді, дәліз +/- 1 пайыздық тармақты құрайды, деп хабарлайды Tengrinews.kz Ұлттық банктің ресми сайтына сілтеме жасап.

Базалық мөлшерлеме: Ұлттық банктің басты тетігі қалай жұмыс істейді?

Базалық мөлшерлеме – бұл Ұлттық банк белгілейтін елдегі "ақшаның негізгі құны".

Дәл осы көрсеткішке қарапайым банктердің сізге қандай пайызбен несие беретіні және салымдарды қабылдайтыны тікелей байланысты.

Мұның қалай жұмыс істейтінін қарапайым тілмен түсіндірсек:

Мөлшерлеме көтерілсе: ақша "қымбаттайды". Несие пайыздары өседі, оны алу тиімсіз болады. Есесіне депозиттер бойынша пайыздар артып, ақша жинау тартымдырақ бола түседі. Соның салдарынан адамдар аз сатып алады, бизнес кеңеюін бәсеңдетеді, сұраныс төмендейді, нәтижесінде бағаның өсуі (инфляция) тежеле бастайды. Мөлшерлеме төмендетілсе: ақша "арзандайды". Несиелер анағұрлым белсенді алынады, адамдар көбірек шығын шығарады, ал компаниялар жаңа жобаларды іске қосады. Экономика жанданады, бірақ мөлшерден асып кетсе, бағалар қайтадан жоғары өрлейді.

Маңызды жайт: бұл тетік бірден іске қосылмайды. Оның әсері біздің әмиянымызға Ұлттық банктің шешімінен кейін бір жыл немесе бір жарым жыл өткенде ғана байқалады.

Ұлттық банктің шешімдері теңге бағамына қалай әсер етеді?

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені көтеру немесе төмендету арқылы ұлттық валютаны жинақтарды сақтау үшін тартымды немесе тартымсыз етеді.

Валюта нарығы бұған қалай жауап береді:

Мөлшерлеме көтерілсе: теңгедегі салымдар өте табысты болады. Адамдар мен бизнеске доллар алу үшін айырбастау пунктеріне жүгіргенше, ақшаны теңгедегі депозиттерде ұстап, жоғары пайыздардан табыс табу тиімдірек. Валютаға деген сұраныс азайып, теңге бағамы нығаяды немесе кем дегенде құлдырауын тоқтатады. Мөлшерлеме төмендетілсе: теңгедегі салымдардың пайызы төмендейді. Егер теңге бойынша табыстылық тым азайып кетсе, халық пен компаниялардың бір бөлігі жинақтарын долларға немесе еуроға ауыстыра бастайды. Осыдан келіп шетелдік валютаға сұраныс артып, теңгеге қысым жасалады.

Бұл ретте базалық мөлшерлеме жалғыз фактор емес. Ұлттық валюта бағамына әлемдік мұнай бағасы, инфляцияның жалпы деңгейі, импортқа маусымдық сұраныс және әлемдік экономикадағы жағдай да қатты әсер етеді.

18-ден 16,25 пайызға дейін: 2026 жылы базалық мөлшерлеме қалай өзгерді?

2025 жылғы бірқатар өсімнен кейін (жыл басындағы 15,25 пайыздан қазанға қарай 18 пайызға дейін) реттеуші ұзақ үзіліс жасады.

2026 жылғы 23 қаңтарда Ұлттық банк мөлшерлемені бұрынғы деңгейде сақтады жылдық 18 пайыз деңгейінде, +/- 1 пайыздық тармақ дәлізімен сақтап қалды. 6 наурызда Ұлттық банк базалық мөлшерлеме бойынша шешім қабылдады. Ол тағы да бұрынғы жылдық 18 пайыз деңгейінде, +/- 1 пайыздық тармақ дәлізімен өзгеріссіз қалды. 24 сәуірде Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлеме бойынша кезекті шешімін қабылдап, оны бұрынғы деңгейде қалдырды. 5 маусымда Ұлттық банк кейінгі екі жылда алғаш рет базалық мөлшерлемені жылдық 18-ден 17 пайызға дейін төмендеткен болатын. 24 шілде мөлшерлеме қайта төмендетілді – жылдық 17 пайыздан 16,75 пайызға дейін. 4 қыркүйекте Ұлттық банк мөлшерлемені жылдық 16,75 пайыздан 16,25 пайызға дейін төмендетті. Келесі шешім қашан болады?

Ұлттық банктің Ақша-кредит саясаты жөніндегі комитеті базалық мөлшерлемені жылына сегіз рет қайта қарайды. Келесі шешім 4 желтоқсанда қабылданады.

Бұл жолы сарапшылар Ұлттық банктің шешімін болжағаны туралы толығырақ сілтеме бойынша оқыңыз.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу