Алматы Қазақстандағы ерте ажырасулар бойынша көшбасшы атанды

2025 жылы Қазақстанда 45 мыңнан аса неке бұзылды. Қазақстандықтардың отбасылық өмірді бастамай жатып неліктен ажырасатынын және бұл шешімді көбіне кім қабылдайтынын Tengrinews.kz тілшісі анықтап көрді.

Әрбір 12-ші ажырасу үйлену тойының бірінші жылына дейін болады

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылы қазақстандықтар 115 985 неке мен 45 731 ажырасуды тіркеген. Оның ішінде 3 777-сі бірге бір жыл да тұрмаған жұптарға тиесілі. Бұл барлық ажырасулардың 8,3 пайызын немесе шамамен әрбір 12-ші жағдайды құрайды.

Бұл ретте қазақстандықтар көбіне бір жылдан төрт жылға дейінгі некеден кейін ажырасқан. Бір жыл ішінде 15 932 осындай отбасы ыдырады – бұл елдегі әрбір үшінші ажырасуға жуық.

Тағы 10 857 жұп бес-тоғыз жыл бірге тұрғаннан кейін некесін қиған.

Үйлену тойынан кейін кімдер жиі ажырасады?

Некенің бірінші жылындағы ажырасулардың ең көп саны 20–24 жас аралығындағы қазақстандықтарға тиесілі. 2025 жылы осы жас тобындағы 931 ер адам мен 1 242 әйел ажырасқан. Бұл отбасылық өмірінің бірінші жылында айырылысқан барлық ер адам мен әйелдердің тиісінше 24,6 және 32,9 пайызын құрайды.

Екінші орында 25–29 жас аралығындағы ерлі-зайыптылар: 899 ер адам және 679 әйел.

Жас отбасылар қай жерде жиі ажырасады?

Некенің бірінші жылындағы ажырасулар саны бойынша Алматы көш бастап тұр. 2025 жылы мұнда бірге 12 ай да тұрмаған 445 жұп айырылысқан.

Одан кейінгі орындарда Астана – 362 ажырасу, Алматы облысы – 316 және Қарағанды облысы – 297.

Пайыздық арақатынаста ерте ажырасулардың ең аз көрсеткіші Қызылорда және Атырау облыстарында тіркелді – тиісінше 6,7 және 6,9 пайыз.

Неке азайды, ажырасу көбейді

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2024 жылы қазақстандықтар 123 626 неке мен 40 569 ажырасуды тіркеген.

2025 жылы неке саны 115 985-ке дейін азайып, ажырасу саны 45 731-ге дейін өсті.

Психолог пікірі

Қазақстандықтар неге үйлену тойынан кейінгі алғашқы жылы-ақ ажырасады және жас жұбайлар қандай қиындықтарға тап болады? Бұл туралы біз 20 жылдан аса уақыт бойы кеңес берумен айналысып келе жатқан клиникалық психолог Леся Бикетовадан сұрадық.

Маманның айтуынша, жас отбасылардағы қақтығыстардың жиі кездесетін себептерінің бірі – қызғаныш. Кейбір ерлі-зайыпты серігін бақылауға тырысады және оның еркіндігін шектейді.

"Маған жастар дәл осындай мәселемен жиі келеді. Сенімнің жоқтығы, екінші адамға көбірек еркіндік бере алмау, еркіндікті басып-жаншуға ұмтылу, иелік етуге құштарлық, үнемі бірге болуды қалау", – деді Бикетова.

Психолог жас жұбайлардың көбіне бал айының жалғасуын күтетінін, алайда әрқайсысының жеке мүдделері, қажеттіліктері мен араласатын ортасы қалатынын ұмытып кететінін атап өтті.

Ата-аналар жас отбасыларға қалай әсер етеді?

Психолог ерте ажырасудың тағы бір себебі ретінде ата-аналардың араласуын атады.

Бикетованың айтуынша, 20-24 жас аралығындағы жастар мансап жолын жаңа бастап жатады және көбіне отбасының қаржылық қолдауына тәуелді болады. Алайда кейбір ата-аналар мұндай көмекті ерлі-зайыптының өміріне араласу құқығы ретінде қабылдайды.

"Жастардың өз бетінше өмір сүруіне қаражаты жетіспейді, сондықтан олар жиі ата-ана көмегіне мұқтаж болады. Ал ата-аналар кейде "көмектесіп жатқан соң, өз шарттарымызды қоюға құқығымыз бар" деп есептейді. Осылайша инфантильділік (жасқаншақтық) сақталады: "Әкем мен анам шешеді, әкем мен анам істейді". Жас жұбайлар өз бетінше шешім қабылдаудың орнына, ата-анасына иек артуды жалғастырады", – деп түсіндірді маман.

Нәтижесінде ерлі-зайыптыға бір мезгілде қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізуге, мансап құруға және бірлескен шешімдер қабылдауды үйренуге тура келеді.

Неге жай ұрыс ажырасумен аяқталуы мүмкін?

Психологтың айтуынша, жас жұбайлар қақтығыстарды шешу кезінде де қиындықтарға жиі тап болады.

"Олар әртүрлі отбасында, өз әдет-ғұрыптарымен өскендіктен, әрқашан келісімге келіп, жол бере алмайды. Әрбір жаңа қақтығыс сайын оларға: "Бәтті, бұл соңғы нүкте, айырылысу керек" сияқты көрінеді. Алайда қақтығыс дегеніміз – мүдделер қақтығысы, мұнда отырып сөйлесуге болады", – деп түсіндірді Бикетова.

Психологтың бақылауынша, жас жұбайлар кейде бір-бірін ғана емес, өз қалауларын да түсінбей жатады. Бұл олардың мәселелерді ашық талқылап, ортақ мәмілеге келуіне кедергі келтіреді.

Некенің бірінші жылынан жеңілірек өту үшін маман жұптарға келіспеушіліктерден қашпай, қақтығыстарды дұрыс шешуді үйренуге кеңес береді. Қажет болған жағдайда ол отбасылық психологқа немесе психотерапевтке жүгінуді ұсынады.

Анықтама: Леся Аркадьевна Бикетова - клиникалық психолог, ҚР психология магистрі, РФ ғылым кандидаты. 20 жылдан аса уақыт бойы психологиялық кеңес берумен айналысады, интегративті тәсілмен жұмыс істейді.

Бұған дейін Tengrinews.kz қазақстандықтар алғашқы некеге кешірек тұратын болғанын жазды. 2025 жылы ерлер алғаш рет орта есеппен 27,9 жаста үйленсе, әйелдер 25,3 жаста тұрмысқа шыққан. Бұл ретте жастар алдымен мансап құрып, қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуді, содан кейін ғана отбасын құруды жиі жөн көреді.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу