Әлемдік БАҚ тағы Қазақстан: Автонөмірлер, ЖИ және экспорт импорт рекордтары

АҚШ пен Қазақстан азаматтық ядролық энергетика саласындағы ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеріп, шағын модульдік реакторларды (SMR) басты назарға алды. 2025 жылғы желтоқсан айында Қазақстандағы АҚШ елшілігі FIRST бағдарламасы аясында екі бастаманы жариялады. The Times of Central Asia талдағандай, бұл бастамалар Қазақстанның ядролық энергетикаға қайта оралуын қолдап, техникалық әлеуетін арттыруға бағытталған.

Бірінші бастама – Алматыдағы Қазақстан ядролық физика институтына SMR симуляторын орнату. Симулятор мамандарды реакторларды пайдалану, қауіпсіздік жүйелерін және төтенше жағдайларға әрекет ету бойынша оқытады. Жабдықты АҚШ компаниялары жеткізіп береді, ол лицензиялау немесе құрылысқа дейінгі кезеңде ішкі техникалық әлеуетті нығайтуға мүмкіндік береді.

Екінші бастама – АҚШ-та жасалған SMR жобаларының Қазақстан үшін техникалық және экономикалық тұрғыдан жарамдылығын анықтайтын техникалық-экономикалық зерттеу. The Times of Central Asia-ның талдауынша, зерттеу болашақта реакторларды енгізу мен масштабтауды тиімді жоспарлауға қажетті салыстырмалы деректер береді. Осылайша, SMR бастамалары Қазақстанның ұзақ мерзімді стратегиясында ядролық энергетиканы қайта басты орынға шығаруына ықпал етеді.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) төрағалық етеді. Осыған байланысты Президент Қасым-Жомарт Тоқаев одақ аясында жасанды интеллект, цифрлық реттеу және экономиканы трансформациялау бағытында тәжірибе мен білім алмасуды күшейтуге дайын екенін мәлімдеді. Бұл туралы Anadolu ақпарат агенттігі Президенттің баспасөз қызметіне сілтеме жасап хабарлады.

Мемлекет басшысы төрағалық кезеңінде экономикалық интеграцияны дамытудың жаңа құралы ретінде жасанды интеллектіге басымдық беруді ұсынды.

- Қазақстан Республикасы алдағы уақытта толық цифрлық мемлекетке айналу жөнінде стратегиялық мақсат қойды. Астанадағы Alem.ai орталығы, Алатаудағы CryptoCity пилоттық аумағы секілді мемлекеттік бастамалар цифрлық экожүйені белсенді дамытуға дайын екенімізді көрсетеді. 2026 жылы Астанада өтетін Еуразиялық экономикалық форум алаңында ЕАЭО шеңберінде жасанды интеллектіні жауапкершілікпен дамыту жөніндегі бірлескен мәлімдемеге қол қоюды ұсынамыз, - деді Президент.

Сонымен қатар Қасым-Жомарт Тоқаев көлік-логистика және кеден инфрақұрылымын жаңғырту, халықаралық дәліздер мен мультимодальды тасымалдарды дамыту қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, бұл шаралар ЕАЭО-ны құрлықтағы жетекші логистикалық хабқа айналдыруға мүмкіндік береді.

Төрағалықтағы негізгі басымдықтар қатарында өнеркәсіп пен агроөнеркәсіп кешенін цифрландыру, кедергілерсіз сауда қалыптастыру, сондай-ақ жаңа нарықтармен ынтымақтастықты кеңейту бар. Президент ЕАЭО-ның Жаһандық Оңтүстік, Араб елдерімен, Оңтүстік-Шығыс Азия және Африка мемлекеттерімен, сондай-ақ аймақтағы беделді бірлестіктермен ықпалдастығын кеңейту жоспарланып отырғанын айтты.

– Экономикалық интеграция – ЕАЭО аясындағы ынтымақтастықтың нәтижелерін сезінуге, яғни, жаңа өндіріс және жұмыс орындарын ашуға, алдыңғы қатарлы технологияларды енгізуге, еркін сауда ортасын қалыптастыруға септігін тигізетін маңызды тетік. Бірлескен күш-жігер арқылы ғана көздеген мақсатқа қол жеткізіп, ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің экономикасын қарқынды дамытып, интеграциялық бірлестігіміздің ортақ әлеуетін нығайта алатынымызға сенімдімін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Қазақстанда енді автокөлік иелері мемлекеттік тіркеу нөмірін өздері таңдай алады. Бұл жаңалықты Report агенттігі хабарлады.

Жаңа ереже 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді және кез келген цифрлық және әріптік комбинацияны ерікті түрде таңдау мүмкіндігін береді. Нөмірді таңдау құны таңдалған комбинацияға байланысты 10 немесе 15 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) болады, ал ерекше сұранысқа ие нөмірлер үшін бөлек төлем қарастырылған.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 1 АЕК 4 325 теңге ($8,52) болып бекітілген.

Осылайша, жаңа норма жүргізушілерге көлік нөмірін таңдауда толық еркіндік береді, халыққа қызмет көрсету сапасын арттырады және бюрократиялық кедергілерді азайтуға бағытталған.

Қазақстан «Қазақстан темір жолы» АҚ арқылы бидай тасымалы көлемін едәуір арттырды. Бұл туралы Әзербайжанның Azertaq басылымы хабарлады.

2025 жылдың қорытындысы бойынша «Қазақстан темір жолы» желісі арқылы тасымалданған бидай көлемі 14,3 млн тоннаны құрап, 2024 жылмен салыстырғанда 31%-ға өскен. Экспортқа жөнелтілген бидай көлемі 11 млн тоннаны құрап, өткен жылғы көрсеткіштен 33%-ға артық болып, соңғы 10 жылдағы ең жоғары деңгейге жеткен.

Ішкі тасымал да өсіп, 3,3 млн тоннаға жеткен, бұл былтырғыдан 26%-ға көп. Сонымен қатар, Орталық Азия елдеріне жөнелту 30%-ға артқан. Қырғызстанға тасымал екі есе, Тәжікстанға 12%-ға, 1,4 млн тоннаға дейін, Өзбекстанға 32%-ға, 4,5 млн тоннаға дейін көбейген.

Әзербайжанға жөнелту көлемі үш есе өскені, Иранға тасымал 69%-ға, Ауғанстанға – 63%-ға артқаны ерекше назар аудартады. Балтық елдеріне тасымал көлемі алты есе өсіп, 800 мың тоннаны құрады. Қара теңіз және Балтық порттарына жөнелту сәйкесінше 49% және 67%-ға көбейген.

Бұл көрсеткіштер Қазақстанның бидай экспортын әртараптандыруға және халықаралық нарықтағы әлеуетін арттыруға бағытталған маңызды қадам екенін айқын көрсетеді.

«Газпром» компаниясы Қазақстанға тәулігіне жеткізілетін газ көлемі бойынша жаңа рекорд орнатты. Бұл көрсеткіш 29 желтоқсанда тіркелген. Сол күні «Газпром Армения» да Армениядағы тұтынушыларға газ жеткізудің ең жоғары тәуліктік көлемін қамтамасыз етті. Ақпаратты ресейлік ТАСС агенттігі таратты.

Компания мәліметінше, осы кезеңде Еуропадағы жер асты газ қоймаларындағы қор көлемі азайып барады. Gas Infrastructure Europe (GIE) деректері бойынша, 31 желтоқсанда қоймалардан алынған газ көлемі бұрынғы рекордты жаңартқан. Бұған дейінгі есептерге қарағанда, 2025 жылғы желтоқсан айында Еуропадағы газ алу көлемі 2024 жылмен салыстырғанда 2%-ға төмендеген. Сонымен бірге, қоймаларға құйылған газ көлемі соңғы 11 жылдағы ең төменгі деңгей – 951 млн текше метр болды.