Әлемдік БАҚ тағы Қазақстан: Шайдоров, палестиналықтарға стипендия, көлік қозғалысын шектеу, мұнай өңдеу межесі

Қазақстан алдағы бес жыл ішінде Бейбітшілік кеңесіне қомақты қаржы бөліп, палестиналық студенттерге 500 стипендия бермек. Бұл туралы 19 ақпанда Қасым-Жомарт Тоқаев хабарлады. Жаңалықты Nova News бөліскен.

Ұйымның құрылтай отырысында сөз сөйлеген Мемлекет басшысы АҚШ президенті Дональд Трамптың ұсыныстарын қолдайтынын жеткізді. Оның сөзінше, Бейбітшілік кеңесі бұрын-соңды болмаған құбылыс және «жасампаздық арқылы бейбітшілік» қағидатына негізделген.

Алайда Тоқаев «құр уәделерге толы конференциялар» емес, «батыл әрі прагматикалық әрекеттер» қажет екенін атап өтті. Ол үшін Астана Бейбітшілік кеңесінің жұмысына үлес қосуға ниетті әрі Газа секторын қалпына келтіру мен қайта жаңғыртуға үлес қосатын болады. Соның ішінде беделді халықаралық компанияларды тарту арқылы жобаларды қолдауға дайын.

Негізінен Қазақстан үкіметі Газадағы инфрақұрылым, тұрғын үй, мектеп, аурухана және өзге де азаматтық нысандардың құрылысына қатысты жобаларды қаржыландырады. Тіпті қираған аумақтарды тазартуға атсалысуы мүмкін.

Қасым-Жомарт Тоқаев Газа мен дағдарысқа ұшыраған өзге өңірлердегі азық-түлік қауіпсіздігін нығайту үшін гуманитарлық көмек көрсетуге бейіл екенін растады. Бұдан бөлек алдағы бес жыл ішінде палестиналық студенттерге қазақстандық жоғары оқу орындарында білім алу үшін 500 стипендия беруді қарастырып отыр. Сондай-ақ Қазақстан электронды үкімет пен халықаралық цифрлық шешім саласындағы деңгейде мойындалған тәжірибесін бөлісуге ниетті.

Президент қауіпсіздік мәселесіне де тоқталды. Айтуынша, Қазақстан Халықаралық тұрақтандыру күштеріне (ISF) әскери бөлімшелерді, соның ішінде медициналық бөлімдерді жіберуге мүдделі. Азаматтық-әскери үйлестіру орталығына бақылаушы жіберу арқылы көмек беруге әзір.

Сөзінің соңында Мемлекет басшысы Қазақстанның «Ибраһим келісіміне» қосылуын Бейбітшілік кеңесінің миссиясымен байланыстырып, бұл бастамалардың Таяу Шығыста тұрақтылықты сақтауға негіз болатынын айтты. Оған қоса Астана тарапы Бейбітшілік кеңесінің отырысын өткізуге дайын екенін жеткізді.

Ел Үкіметі ауа райы қолайсыз күндері автокөліктердің қозғалысын «жұп және тақ күн» қағидаты бойынша шектеуді қарастырып жатыр. Демек, жайсыз метеожағдай қалыптасқан күндері көшеге шығуға көліктің мемлекеттік тіркеу нөміріндегі соңғы санға қарай ғана, яғни жұп немесе тақ күндері рұқсат берілуі мүмкін. Жаңалықты The Times of Central Asia таратты.

Бұл шара 2026-2028 жылдарға арналған атмосфералық ауаны қорғау қағидаларын әзірлеу аясында қарастырылып отыр. Әкімдіктерге тиісті тапсырманы Экология және табиғи ресурстар министрлігі берген. Ведомство дерегінше, 2025 жылы «Қазгидромет» мәліметтері бойынша еліміздің 11 қаласында ауа ластануы жоғары деңгейде тіркелген.

Экологиялық жағдайы күрделі қалалардың қатарында Алматы, Өскемен, Қарағанды, Теміртау және Ақтөбе бар. Бұл қалаларда желсіз күндері түтін тарамайды. Ауа сапасы күрт төмендейді. Мысалы, Алматыда шығарындылардың 60 %-ы көлікке, ал 12%-дан астамы жеке үйлер мен шағын қазандықтарға тиесілі. Осындай жағдай Өскеменде және басқа да ірі қалаларда байқалады.

Үздік халықаралық тәжірибені енгізу мақсатында министрлік өкілдері Қытайға барып, ауа сапасын басқарудың кешенді тәсілі енгізілген Бейжің қаласының тәжірибесімен танысқан көрінеді. ҚХР экология және қоршаған орта министрлігінің өкілдерімен кездесу кезінде көлікті электр тартымына ауыстыру, көлік және өнеркәсіптік кәсіпорындар үшін нормативтерді қатаңдату, экологиялық аймақтар мен шаңды бақылау жөніндегі ұлттық стандарттарды енгізу (PM 2.5) мәселелерін зерттеген.

Нәтижесінде 2026-2028 жылдарға арналған атмосфералық ауаны қорғау жөніндегі қағидаларда бірнеше бағытқа басымдық беріледі:

· субсидиялау және ынталандыру шараларымен жеке секторды газдандыру;

· қоғамдық тамақтандыру мекемелерінде және шағын қазандықтарда қатты отынды пайдалануға тыйым салу;

· объектілерді орталықтандырылған жылумен жабдықтауға қосуды ынталандыру;

· қоғамдық көлік пен таксидің электр тартқышы мен газға ауысуы;

· қолайсыз метеорологиялық жағдай кезінде қозғалысты «Жұп-Тақ күн» жүйесі бойынша шектеу және экологиялық аймақтарға бөлу;

· өнеркәсіптік аймақтардың айналасында жасыл белдеулер құру.

Айта кетейік, алдағы уақытта қалалар экологиялық аймақтарға бөлінеді. Кей аумақтарға экологиялық класы төмен көліктер кірмеуі мүмкін.

Қазақстанның мұнай өңдеу қуаты 2033 жылға қарай жылына 40 млн тоннаға дейін өседі. Үкіметтің хабарлауынша, мұнай өңдеу зауыттарын жоспарлы түрде кеңейту 2030 жылға қарай дизель отынының тапшылығын жоюға мүмкіндік береді. Ал 2033 жылы төртінші зауытты іске қосу авиакеросинге деген қажеттілікті толық өтейді және К5 стандартындағы жоғары сапалы мұнай өнімдері экспортқа шығарылады. Ақпаратты Report хабарлады.

Қазір Қазақстандағы мұнай өңдеу қуаты жылына – 18,4 тонна. Көрсеткішті көтеру үшін 2026-2033 жылдары жаңа МӨЗ салып, мұнайды қайта өңдеу қуатын жылына 40 млн тоннаға жеткізу көзделген. Жоба соңына қарай жұмыс істеп тұрған зауыттарда қайта өңдеу үлесі 94%-ға дейін өседі.

– Кеңейту жобалары мұнай өнімдерінің тапшылығын кезең-кезеңімен азайтуға мүмкіндік береді. 2033 жылы төртінші зауыт есебінен авиакеросин тапшылығы жойылып, көрші елдерге ЖЖМ экспорты басталады, – деді Энергетика вице-министрі Қайырхан Тұтқышбаев.

Сонымен қатар Қашаған кен орнында газ өңдеу қуатын арттыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. 2026 жылдың соңында ГӨЗ-1-дің іске қосылуы жылына 2,5 млрд текше метр тауарлық газ өндіруді қамтамасыз етеді.

Михаил Шайдоров Milano Cortina Winter Olympics ойындарында ерлер арасындағы мәнерлеп сырғанау финалында жеңіске жетті. Ол Қазақстанға осы спорт түрінен тұңғыш алтын медальды сыйлады. Сонымен қатар бұл оқиға кейінгі 32 жылдағы Қазақстанның қысқы Олимпиададағы алғашқы жеңісі саналады. Жақында CGTN Sports Scene тілшісі Грег Лаффради спортшымен сұхбаттасты.

Шайдоров тілшіге тарихи жеңісінен кейінгі екі күн бойы ұйықтай алмағанын айтқан. Оның сөзінше, мұндай айтулы жетістікке жетіп, еліне қуаныш сыйлағаны үшін бойын мақтаныш сезімі кернеген көрінеді.

Олимпиада чемпионы Миландағы жетістік балалардың мәнерлеп сырғанаумен айналысуына шабыт береді деген ойда. Әсіресе, Қазақстандағы осы спорт түрін дамыту – мансабындағы басты мақсаттың біріне айналмақ.

Сонымен қатар сұхбат барысында жанкүйерлердің қолдауы, әріптестерімен ара-қатынас, жарысқа дайындық барысы, бұған дейін Қытайда өткен салалық сайыстар туралы әңгіме өрбіген.

Қазақстан мүгедектігі бар адамдардың өмір сапасын жақсартуға тырысып келеді. Елде ресми тіркелген 750 мыңға жуық мүгедектігі бар азамат бар екенін ескерсек, ұзақ мерзімді шешімдерге деген қажеттілік барған сайын арта түсуде. Осы орайда Еuronews қазақ қоғамындағы инклюзивті орта қалыптастыру процесіне шолу жасады.

Қазақстанда мүмкіндігі шектеулі адамдардың денсаулығын бақылап, қоғамға сіңісуіне көмектесетін ондаған оңалту орталықтары жұмыс істейді. Аладғы уақытта Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі 12 ірі оңалту орталығын салуды жоспарлап отыр, оның төртеуі қазірдің өзінде пайдалануға берілген. Сонымен қатар, бейімдеу жабдықтарымен қамтамасыз ету және ата-аналарды оқыту, үйде көмек көрсету бойынша пилоттық жоба жүзеге асырылуда.

– Кез келген бағдарламаны әзірлеу барысында мүмкіндігі шектеулі адамдардың жағдайын ескеру назарда болады. Біз олардың құқы мен қажеттілігін толық қамтамасыз үшін көп сараптама жасаймыз, – дейді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің кеңесшісі Захира Бегалиева.

Бұл жұмысты жүйелеу үшін 2025–2030 жылдарға арналған инклюзивті саясат тұжырымдамасы бекітілді. Оның мақсаты – медициналық-әлеуметтік модельден әлеуметтік-құқықтық модельге көшу.

– Мүгедектігі бар адам — құқық иесі. Яғни, олардың Қазақстанның басқа азаматтарымен тек құқы мен мүмкіндігі бар. Ешқандай стигматизация, кемсіту болмауы керек, – деп атап өтті Бегалиева.

Оның айтуынша, тұжырымдама әлеуметтік қызметкерлердің біліктілігіне қойылатын талаптарды күшейтеді және мүгедектікті тіркеу рәсімін жеңілдетеді.