БЖЗҚ жалақы 300 мың теңге болғандағы болашақ зейнетақыны есептеді

Зейнетақы жарналарының басталуындағы бес жылдық айырмашылық жинақта 5 миллион теңгеге жуық айырмашылыққа әкелуі мүмкін. Бұл туралы 300 мың теңге жалақысы бар адам үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) есептеулерінде айтылған. Қорда жарна аударуды 23 және 28 жастан бастаған екі сценарий салыстырылып, жинақтаушы жүйеден берілетін алғашқы төлем мөлшерінің қалай өзгеретіні көрсетілді, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.

Жарна аударуды бастау жасы төлемге қалай әсер етеді?

Қордың есептеулеріне сәйкес, бірінші жағдайда алғашқы айлық төлем шамамен 143 мың теңгені құрауы мүмкін.

Егер жарна аударуды бес жылға кеш бастаса, онда адам шамамен 116 мың теңге алады.

Есептелген жинақтағы айырмашылық - шамамен 5 миллион теңге, ал алғашқы айлық төлем мөлшеріндегі айырмашылық - 27 030 теңге.

Сурет нейрожелі көмегімен жасалған

Модельде жылына 2 пайыздық нақты өсімі бар 300 мың теңге көлеміндегі жалақы көрсетілген. Есептеулер 2026 жылғы бағамен берілген, сондай-ақ қор жылына 12 жарнаны және инфляциядан 1 пайызға жоғары инвестициялардың нақты кірістілігін негізге алды.

Алғашқы төлем БЖЗҚ әдістемесі бойынша есептелді - бұл жинақ сомасының 6,5 пайызын құрап, 12 айға бөлінген. Қордың есебіне сәйкес, төлемдер жыл сайын 5 пайызға индекстеледі және жинақ таусылғанша жалғасады - мысалда бұл мерзім 18 жылды құрайды.

Сурет нейрожелі көмегімен жасалған

"143 053 және 116 023 теңге - бұл зейнетақының толық мөлшері емес, БЖЗҚ-дан берілетін төлемдер. Жалпы сомаға базалық және - тиісті негіздер болған жағдайда - ынтымақты зейнетақы да кіруі мүмкін. Оларды есептеу үшін нақты бір адамның еңбек өтілі мен басқа да жағдайлары туралы мәліметтер қажет", - деп атап өтті қордың баспасөз қызметі.

Маңызды: Қордың есебі жарна аударудың тиісінше 23 және 28 жаста басталуын салыстырады. Бұл мансабында бес жылдық үзілісі болған әрбір адам үшін ықтимал қаржылық шығындардың болжамы емес және бүкіл зейнетақының есебі де емес - әңгіме тек БЖЗҚ-дан берілетін төлем туралы болып отыр.

2,9 миллион салымшының бір жыл бойы зейнетақы жарналары болмаған

БЖЗҚ-ның 2026 жылғы 1 қазандағы мәліметтеріне сәйкес, 2 890 890 салымшыдан бір жыл бойы, 1 814 808 салымшыдан 3 жыл бойы, ал 1 231 762 салымшыдан 5 жыл бойы міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) түспеген.

Сурет нейрожелі көмегімен жасалған

Анықтама: Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) - бұл қызметкердің табысынан ұсталатын және оның қарттыққа арналған жеке жинақтарын қалыптастыру үшін жеке зейнетақы шотына аударылатын, заңмен белгіленген тұрақты ақшалай аударымдар.

Статистикаға зейнеткерлік жасқа толған адамдар енгізілген жоқ. Сонымен қатар оған жарналары объективті себептермен немесе заңнамаға сәйкес болмауы мүмкін салымшылардың кейбір басқа санаттары кірді.

Олардың қатарында - төлем алуға өтініш бермеген бірінші немесе екінші топтағы мерзімсіз мүгедектігі бар жандар; толық мемлекеттік зейнетақымен қамсыздандыруға ауыстырылған әскери қызметшілер; шетелге тұрақты тұруға кеткен, бірақ жинақтарын алмағандар; мұрагерлері әлі төлемді рәсімдемеген қайтыс болған салымшылар бар.

Сондықтан бұл цифрлар қанша адамның жұмыс істемегенін немесе қанша жұмыс берушінің жарна аудармағанын көрсетпейді. БЖЗҚ үзілістердің себептері туралы мәліметтерге ие еместігін хабарлады. Ықтимал өмірлік жағдайлардың арасында қор оқуды, әскердегі қызметті, балалар мен туыстардың күтімін, жұмыс іздеуді немесе ауыстыруды, шетелдегі жұмысты, маусымдық жұмысты, тұрақсыз табысты, ұзақ емделуді және оңалтуды атап өтті.

2025 жылы МЗЖ шамамен 7,2 миллион шотқа түскен. Қордың мәліметінше, 4,7 миллион салымшы бір жыл ішінде 9-дан 12-ге дейін жарна аударған, 898,9 мыңы - 6-дан 8-ге дейін, тағы 1,5 миллионы - 1-ден 5-ке дейін аударым жасаған.

Жарналардағы үзілістер базалық және ынтымақты зейнетақыға қалай әсер етуі мүмкін?

Базалық зейнетақы төлемінің мөлшері зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне және 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі еңбек өтіліне байланысты. БЖЗҚ жауабына сәйкес, қатысу өтілі 10 жыл немесе одан аз болса немесе ол мүлдем болмаса, 2026 жылы төлем мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің 70 пайызын немесе 35 596 теңгені құрайды.

Зейнетақы жүйесіне қатысу өтілінің он жылдан асатын әрбір толық жылы үшін базалық зейнетақы төлемінің мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің екі пайызына артады. 2026 жылы ең жоғары төлем ең төменгі күнкөріс деңгейінің 118 пайызын немесе 60 005 теңгені құрайды. 2027 жылдан бастап ең жоғары шек 120 пайызға дейін өсуі тиіс.

Қатысу өтілі айлармен есептеледі: егер бір ай ішінде шотқа бірнеше МЗЖ түссе, бұл бәрібір бір айлық өтіл ретінде есептеледі.

Сонымен қатар егер олар Әлеуметтік кодекстің 206-бабының 2-тармағында көзделген болса (мысалы, 3 жасқа дейінгі бала күтімі, I топтағы мүгедектігі бар адамның күтімі), жарнасыз өткен кейбір кезеңдер есепке алынуы мүмкін. Сондықтан үзіліс әрқашан автоматты түрде өтілді жоғалту дегенді білдірмейді - оның себебі мен жағдайлары маңызды.

Ынтымақты зейнетақы 1998 жылға дейінгі өтілмен байланысты: ол үшін 1998 жылғы 1 қаңтарға дейін кемінде алты ай еңбек өтілі қажет. Базалық және ынтымақты төлемдерді тағайындау бойынша ақпарат алу үшін БЖЗҚ Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне және "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясына жүгінуді ұсынады.

Жұмыс беруші зейнетақы жарналарын аудармаған жағдайда не істеу керек?

Бұл үзілістің себебіне байланысты. Егер жұмыс беруші МЗЖ-ны ұстап қалып, бірақ аудармаса немесе жарналарды аударуға міндетті бола тұра аудармаса, берешекті мемлекеттік кірістер органдары арқылы өндіріп алуға болады.

Қордағылар жарналардың жұмыс берушіден өсімпұлмен бірге өндірілетінін нақтылады.

Зейнетақы аударымдарын қалай тексеруге және өткізіп алған төлемдерді қалай табуға болады?

Жеке зейнетақы шотынан үзінді көшірмені БЖЗҚ сайтынан немесе қосымшасынан, eGov.kz порталынан және eGov Mobile қосымшасынан алуға болады. Тексеру кезінде қор кезеңге, сомаға, жарна түріне, сондай-ақ төлеушінің атауы мен БСН-іне назар аударуға кеңес береді. МЗЖ жалақыдан ұсталады, ал жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын (ЖМЗЖ) ол өз есебінен аударады.

Егер есеп айырысу парағында МЗЖ ұсталымы көрсетілсе, бірақ үзінді көшірмеде түсім болмаса, алдымен жұмыс берушіге немесе бухгалтерге хабарласып, төлем тапсырмасын сұрату қажет. Құжатта ЖСН, аты-жөні, кезеңі және сомасы салыстырылуы тиіс.

Егер деректемелерден қате кетсе, жұмыс беруші төлемді нақтылауы керек. Егер жарна аударылмаса, аумақтық мемлекеттік кірістер басқармасына немесе e-Otinish арқылы жүгінуге болады, ал жалақы толық төленбеген немесе еңбек қатынастары ресімделмеген жағдайда - мемлекеттік еңбек инспекциясына да баруға болады.

Егер жұмыс беруші берешекті кешіктіріп өтесе, ақшаның түскен күні ол аударылған аймен сәйкес келмеуі мүмкін. Сондықтан үзінді көшірмеде жарнаның нақты қай кезеңге жататынын тексеру маңызды.

Қазақстандағы зейнетақы жинақтары туралы тағы нені білу маңызды?

Бұған дейін біз жинақтаушы зейнетақы мөлшері неге байланысты екенін талдаған болатынбыз: бұған жинақ сомасы мен зейнетақы жүйесіне қатысу ұзақтығы әсер етеді. БЖЗҚ адам неғұрлым ұзақ уақыт бойы тұрақты жарна аударса және оның ресми табысы жоғары болса, болашақ зейнетақысы да соғұрлым көп болатынын атап өтті.

Қазір Қазақстанда зейнетақы жинақтарын қалай көбейтуге болатыны талқылануда. Ұсыныстардың ішінде - жүйемен қамтуды кеңейту және қызметкер мен жұмыс берушінің тұрақты жарналарын ынталандыру бар.

Сондай-ақ біз 2026 жылдың тоғыз айында қазақстандықтардың БЖЗҚ-дан мерзімінен бұрын 490 миллиард теңге алғанын, ал сол кезеңдегі зейнетақы жарналарының сомасы 2,2 триллион теңгені құрағанын хабарлаған болатынбыз.

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу