ЕҚЫҰ ДИАҚБ миссиясы Құрылтай сайлауын бағалады: бақылаушылар нені атап өтті

Астанада ЕҚЫҰ ДИАҚБ сайлауды бақылау жөніндегі халықаралық миссиясының баспасөз конференциясы өтті, оның барысында Құрылтайға өткен сайлауға қатысты баға берілді, деп хабарлайды Tengrinews.kz.

Бақылаушылар сайлаудың кәсіби деңгейде және уақтылы техникалық дайындығын, комиссия мүшелерінің жақсы даярлығын, азаматтарды сапалы ақпараттандыруды, дауыс берудің қолжетімділігін қамтамасыз ету шараларын, сондай-ақ сайлау рәсімдерінің ашықтығын атап өтті.

Сайлауға дайындық және ОСК жұмысы

Миссия материалдарында Орталық сайлау комиссиясы техникалық дайындықты кәсіби түрде және заңда белгіленген мерзімде жүзеге асырғаны атап өтілген. Бақылаушылар кадрларды даярлау мәселесіне ерекше назар аударды. ЕҚЫҰ ДИАҚБ бақылаушылары сайлау комиссияларының мүшелерін оқытуға арналған жалпыұлттық каскадтық бағдарламаны жоғары бағалап, оның іс-шараларына өздері де қатысты.

Олардың айтуынша, ОСК сайлаушылар үшін ауқымды ақпараттық науқан жүргізді және сайлау учаскелерінің қолжетімділігін қамтамасыз ету мен мүгедектігі бар адамдардың сайлауға қатысуына жағдай жасау үшін айтарлықтай күш жұмсады.

Бақылаушылар ОСК жұмысының ашықтығын атап өтті. Олардың пікірінше, комиссия отырыстары жүйелі түрде өтіп, қазақ және орыс тілдерінде тікелей эфирде көрсетілді. Қазақ және орыс ымдау тілдеріне ілеспе сурдоаударма қарастырылып, шешімдер ОСК сайтында жедел жарияланып отырды.

Сондай-ақ бақылаушылар сайлау күні ұйымдасқан түрде және тыныш өткенін, сондықтан басым көпшілік жағдайда учаскелердің ашылуы мен дауыс беру процесі оң бағаланғанын жеткізді.

ҚАЗІР ТАЛҚЫЛАНЫП ЖАТЫР

Полиция 1 қыркүйек қарсаңында жүргізушілерге үндеу жасады

Бүгін 10:38 1

Тұтастай алғанда, сайлау процесінің техникалық жағы жүйелі түрде құрылғаны байқалады: комиссия мүшелерін даярлаудан және шешімдердің жариялылығынан бастап, азаматтарды ақпараттандыру мен дауыс беруге қолайлы орта қалыптастыруға дейін қамтылған.

Ашықтық және бақылау

Сайлау рәсімдерінің ашықтығы және ұлттық пен халықаралық бақылау мүмкіндігі ЕҚЫҰ ДИАҚБ миссиясының бағалауындағы жеке бағыттар ретінде көрініс тапты.

Миссия мүшелері Қазақстан заңнамасы сайлауды ұлттық деңгейде де, халықаралық деңгейде де бақылау мүмкіндігін қарастыратынын мәлімдеді. Дауыс беру күні бақылауды бірқатар ұйым жүзеге асырды.

Орталық сайлау комиссиясы тікелей трансляциямен тұрақты ашық отырыстар өткізіп, шешімдер ресми сайтта жедел жарияланып тұрды. Қолданыстағы сайлау заңнамасы, соның ішінде кейінгі түзетулер мен заңға тәуелді актілердің көпшілігі ашық қолжетімділікте болды, бұны Миссия ерекше атап өтті.

Ашықтықтың қосымша элементі науқанды қаржыландыру туралы мәліметтердің жариялануы болды. ОСК қаулысы дауыс беру күніне дейін әрбір саяси партияның науқанды қаржыландыруы туралы ақпаратты екі рет жариялауды міндеттеген. Миссия бұл талаптың орындалғанын айтты.

Белгілі болғандай, сайлауды рекордтық деңгейдегі бақылаушылар саны - 42 елден және 13 халықаралық ұйымнан, соның ішінде ТМД, Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы, ШЫҰ, ЕҚЫҰ ДИАҚБ, ЕҚЫҰ ПА, Еуропа кеңесі және Түркі академиясы миссияларынан 777 өкіл бақылады. Сондай-ақ отандық ұйымдардан 80 мыңға жуық бақылаушы тартылды. ОСК мен АСК барлығы 258 ұйымды аккредиттеді.

Науқан тыныш өтті

Қазақстандағы сайлау науқаны жалпы алғанда тыныш әрі реттелген түрде өтті, ал оның қатысушылары әкімшілік кедергілерсіз үгіт жүргізе алды. Мұндай бағалаулар ЕҚЫҰ ДИАҚБ сайлауды бақылау жөніндегі халықаралық миссиясының материалдарында қамтылған.

Миссияның маңызды бағасы - тең мүмкіндіктер принципінің сақталуы. Құқықтық база үгітке тең жағдайларды қарастырады, Миссияның бақылауынша, ал әкімдіктер мен сайлау комиссиялары оларды заңға сәйкес қамтамасыз етті. Үгіт шараларынан негізсіз бас тарту немесе оларды шектеу туралы ақпарат түскен жоқ.

Халықаралық бақылаушылар әлеуметтік желілер сайлау науқанында маңызды рөл атқарғанын атап өтті.

"ЕҚЫҰ ДИАҚБ миссиясы жүргізген әлеуметтік желілер мониторингі партиялар мен кандидаттардың онлайн-коммуникациясы негізінен позитивті сипатта болғанын және бағдарламалық мәселелерге бағытталғанын көрсетті. Конфронтациялық саяси пікірталас жағдайлары шектеулі болды", - делінген ДИАҚБ миссиясының мәлімдемесінде.

Сондай-ақ Миссияның бақылауынша, саяси күштер жұмыстың дәстүрлі формаларын белсенді қолданды: жиындар мен кездесулер өткізді, еңбек ұжымдарымен тілдесті, үгіт материалдарын таратты және үй-үйді аралау жұмыстарын жүргізді. Кейбір іс-шараларда бақылаушылар аудиторияның көптігін және азаматтардың оң ықыласын тіркеді.

Бұған қоса Миссия кандидаттарды тіркеу процесі тиімді жүргізілгенін мәлімдеді. ОСК тізімдерді заңда белгіленген мерзімде тіркеді, ал ұсыну туралы құжаттарды тексеру нәтижелері комиссия отырыстарында таныстырылды.

Сонымен қатар Миссиямен сұхбаттасқан саяси партиялар өкілдерінің бір бөлігі қуатты партиялық мандаты бар жаңа бірпалаталы Құрылтай заң шығару процесін жақсарта алады деген пікір білдірді.

Дауыс берудің қолжетімділігі

Сайлаушылар тізілімінің дәлдігі, тізімдердің қолжетімділігі, дауыс берудің арнайы тетіктері және мүгедектігі бар азаматтарға арналған шаралар да Миссия атап өткен сайлау процесінің аспектілері қатарына енді.

Орталық сайлау комиссиясы жүргізетін Ұлттық сайлаушылар тізілімінде 2 тамыздағы жағдай бойынша 12 605 788 азамат болды. Миссия сұхбаттасушыларының көпшілігі тізілімнің дәлдігіне сенім білдірді. Сайлаушылар тізімдері азаматтарға танысу үшін қолжетімді болды.

Жүйе әртүрлі өмірлік жағдайда дауыс беру құқығын іске асыруға мүмкіндік беретін бірнеше тетікті қарастырды. Сайлау күні тұрғылықты жерінен тыс жерде болған азаматтар уақытша жүрген жері бойынша тізімге енгізу туралы алдын ала өтініш бере алды. Сондай-ақ басқа учаскеде дауыс беруге мүмкіндік беретін есептен шығару куәліктері қолданылды.

Денсаулығына байланысты мәселелері бар сайлаушылар, отбасы мүшелеріне күтім жасайтын азаматтар, сондай-ақ шалғай аудандардағы тұрғындар үшін тиісті өтініш берген жағдайда үй-жайдан тыс жерде дауыс беру қарастырылды. Заңда белгіленген жағдайларда арнайы сайлау учаскелері құрылды.

Тіркелген мекенжайы жоқ азаматтар үшін жеке шешім қарастырылды. Дауыс беру күні олар ел бойынша 221 сайлау учаскесінде орналастырылған онлайн-жүйені пайдалана отырып тіркеуден өте алды.

Сайлау әкімшілігі мүгедектігі бар тұлғалар үшін дауыс берудің қолжетімділігіне ерекше назар аударды. Учаскелердің қолжетімділігіне мониторинг жүргізілді, ал комиссия мүшелерін оқыту бағдарламасына мұндай сайлаушылармен өзара іс-қимыл жасау бойынша арнайы бейнекурс енгізілді.

Процеске қатысушыларға құқықтық қорғау тетіктері де қолжетімді болды. Азаматтар, партиялар және басқа да субъектілер сайлау даулары бойынша комиссияларға, соттарға немесе прокуратура органдарына жүгіне алды, бұл ретте заңнама мұндай өтініштерді қараудың қысқартылған мерзімін қарастырады.

Жалпы алғанда, ЕҚЫҰ ДИАҚБ Халықаралық миссиясының материалдарында сайлауды ұйымдастыру мен техникалық дайындығы, ОСК жұмысының ашықтығы, дауыс берудің қолжетімділігі, сайлау науқанын өткізу шарттары мен бақылау тетіктері атап өтілді.

Еске сала кетейік, Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) Қазақстандағы Құрылтай депутаттарын сайлау бойынша дауыс берудің алдын ала нәтижесін жариялады.

Құрылтайға өту үшін партиялар жалпы дауыс берушілер санының кемінде 5 пайызын жинауы тиіс болатын.

ОСК төрағасы Нұрлан Әбдіровтың мәліметінше, сайлаушылардың жалпы саны 12 623 289 адам болды. Сайлауға 9 351 539 адам немесе тізімге енгізілген азаматтардың 73,8 пайызы қатысты.

Айта кетейік, елдегі саяси өзгерістер жаңа заң шығарушы органды жасақтаумен ғана шектелмейді. Саясаттанушылар Tengrinews.kz тілшісіне сайлаудан кейін қазақстандық билік жүйесін қандай өзгерістер күтіп тұрғанын және келесі кезең қандай болатынын айтты.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу