Су тірішілік көзі

– Немене, арзандайды деп күтіп жүрмісің, дәмең зор екен, – деді абысыны Күмісгүл күңкілдеп. Бұл екі бөлмелі үйде екі отбасы ата-енесімен бірге тұрады.

– Ойбай, олай болса азық-түліктің бағасы ұшынып кетпей тұрғанда толтырып сатып алып қалайық, – деп енесі Өміргүл орнынан өре түрегелді. Шалы Орналы кемпірін қолдай жөнелді.

– Алдымен көлік алайық, – деп баласы, Күмісгүлдің күйеуі Тақаш ұсыныс тастады.

– Шырағым, қыста темір кеміресіңдер ме? Ресейдің тозығы жеткен салдыраған көне көліктеріне тоймайды екенсіңдер. Ең бастысы, соғым керек, етсіз отырған қай қазақты көрдің? – деді әкесі ентігіп.

Алтош мал базарға телефон соқты. Ет екі есе қымбаттап кетіпті. Атасы санын бір соқты. Көңіл күйі түсті.

– Қап, үлгере алмай қалдық-ау.

Өміргүл:

– Шал, оған бола ашуыңды шақырма. Қазір дұрыс мал қалған жоқ. Бәрін дәрімен қолдан семіртеді. Ол зиян. Оның үстіне, жаздай жылқылар аштан қырылды. Ең дұрысы, тауық еті ғой. Деликатес.

Құс фабрикасына хабарласты. Тауықта екі есе өсіп кетіпті.

Орналы:

– Кемпір, тауық етінде түк құнар жоқ. Шприцпен су жіберіп қатырады деп естідім.

– Келін, сен баға жаңа жылдан кейін өседі дегенің қайда? – деді енесі.

Келіні:

– Мен, солай естіген едім. Мүмкін күріш алармыз. Сүт көже жасаймыз. Ботқа пісіремін. Асқазанға жеңіл болады.

– Табылған ақыл, «кашадан» артық тағам жоқ, – деп күйеуі Торсық қолдады.

Базарға телефон соқты.

– Әттеген-ай, күріштің бағасы осы бойы жоғарлап кетіпті. Кешігіп қалдық, – деді Алтош.

– Биылғы күріштің сапасы жоқ. Тез ұнтатылып қалады. Өткенде көршіміз Ағила бір қап күріш алған екен, жартысы үгітілген ақ жарма болып шығыпты. Күріш керек емес, – деді үлкен келіні Күмісгүл. 

– Ең дұрысы, қап-қап ұн сатып алайық, – деп енесі Өміргүл ақыл қосты. Дереу ұн сататын дүкенге хабарласты. Ұн жоқ. Кеше өтіп кетіпті. Келесіде бағасы өсіп келеді дегенді естіді.

– Баяғыда ашаршылық кезінде ата-бабамыз ұнсыз өмір сүрді. Ұнның да сапасы оңып тұрмаған болар. «Құрттап жатыр» деп естідім, – деді Орналы қария. Тіске басардың бәрі он есе қымбаттап үлгеріпті. Қыстан қалай шығарын ойлаған бұл отбасының әбден мазасы кетті. Құнарсыз тағамнан күш бола ма? Мына атың өшкір тұмау да күніге «жезөкше қыздай» түрленіп өршіп барады.

Кенже келіні былай айтты:

– «Су – тірішілік көзі». Ағзаға ем. Оданда су сатып алайық. Жұрт үйлерінде бөшкеге құйып жинап жатыр.

– Есің дұрыс па? Краннан тегін ағып тұрған суды ақшаға сатып алып жын қақты ма? – деп абысыны бетін шымшыды.

Атасы:

– Келін дұрыс айтады. «Қазақ қара суға да семіреді», – деді.

Кемпірі:

– Шал, ондай мақал жоқ. «Қайғысы жоқ адам қара суға семіреді» деген  бар.

Енді олар елдің бәрі қара суға көшсе, сусыз қалармыз деп қатты қорықты.

Әңгіменің қысқасы, үйдегі бар ыдысты суға толтыруға кірісіп кетті.

Н.ЖҰБАТҚАН