Атырауда 2026 жыл құсы тіршілік етеді

Тек ең мұқият әрі табиғат сүйетін жанкүйерлер ғана Атыраудан қара сайрақты байқай алады. Ал бұл әсем үнді құс Қазақстанда осы жылдың құсы болып таңдалды.

Қазақстан биоалуантүрлілікті сақтау қауымдастығы жыл сайын «жыл құсын» анықтайды. Биылғы таңдауда қара сайрақ 65% дауыс жинап, еліміздегі ең танымал барылдауық үйректі басып озды.

Натуралист әрі жабайы табиғат фотографы Юлия Вахмистрова айтуынша, қара сайрақтар Атырауда қысқы қонақтар ретінде жиі кездеседі. Олар жыл сайын қазан айында келіп, көктемге дейін осында қыстайды.

- Бұл құстарды облыс орталығының жасыл аймақтарында, жиде ағаштары бар жерлерде, арша өсетін саябақтарда, жеміс‑жидек өсетін аулаларда кездестіруге болады. Әсіресе жүзімге ерекше құмар екенін байқадым, - дейді ол. - Жылы мезгілде қара сайрақтар негізінен жәндіктермен, құрттармен, ұлулармен және басқа да жануар тектес азықпен қоректенсе, күз‑қыс айларында өсімдік тектес тағамға көшеді.

Қала тұрғындары үшін қарапайым көрінетін жиде ағашы құстардың қысқы өмірінде ерекше рөл атқарады. Ол қыркүйек‑қазанда пісіп, жемісін бүкіл қыс бойы сақтайды. Осы арқылы көптеген құстар аштықтан аман қалады. Жиде тоғайларында бес түрлі сайрақты және басқа да қыстайтын құстарды – таңшымшық, үлкен көкшымшық, көкшіл шымшық, бозшымшық, ементұмсық, көктене... сияқты түрлерді кездестірдім. Соңғы жылдары қалада арша да өсіп, жеміс бере бастады. Бұл ағаштың жемісін де құстар белсенді түрде пайдаланады.

Көктемнің алғашқы жылуы сезілгенде қара сайрақтар өз отанына – солтүстікке қайта оралады. Сол жерде олар бірден жұптасып, ұя салып, балапан шығару қамына кіріседі. Сәуір айында Атырауда қара сайрақты кездестіру мүмкін емес, бірақ олардың орнын қараторғайлар басады. Екі құсты жиі шатастырады, алайда қара сайрақтың жер үстінде секіріп жүретін ерекше қимылы оны қараторғайдан алыстан‑ақ ажыратуға мүмкіндік береді.

- Мен Алматыда, Анталияда тіршілік ететін және Атырауда қыстайтын қара сайрақтармен «таныспын». Түркияда сайрақтар көпшіл, тіпті қызыққұмар: адамдардың қасына жақын секіріп жүре береді, қорықпайды. Алматыда да көрінеді, бірақ тым жақынға жолатпайды. Ал бізде қыстайтындары – ең үркек түрлері…

Ал сайрақтардың дауысы қандай! Бүкіл маңайды жаңғыртып ән салады. Сіз олардың әнін естіп көрдіңіз бе?..

Дайындаған Лев ГУЗИКОВ

Суреттердің авторы Юлия ВАХМИСТРОВА

Бүгін, 12:12