Ұйықтар алдында тоя тамақтану әдеті. Неліктен бұлай істеуге болмайды дәрігерлер кеңесі

Адамдардың көпшілігі күндіз бірнеше рет тамақтанса да, дәл кешкі уақытта, ұйқыға жақын қалғанда қатты аштық сезімін сезініп жатады. Дәрігерлердің айтуынша, ұйықтар алдында тойып тамақтану немесе "күндізгі асты кешке жеу" әдеті уақыт өте келе тек артық салмаққа емес, сонымен қатар түнгі тынығу сапасы мен ішкі мүшелердің жұмысына да әсер етуі мүмкін. TengriHealth тілшісі адамдар түнде неге тоңазытқышқа баратынын анықтап көрді.

Адамдардың көпшілігі күндіз бірнеше рет тамақтанса да, дәл кешкі уақытта, ұйқыға жақын қалғанда қатты аштық сезімін сезініп жатады. Дәрігерлердің айтуынша, ұйықтар алдында тойып тамақтану немесе "күндізгі асты кешке жеу" әдеті уақыт өте келе тек артық салмаққа емес, сонымен қатар түнгі тынығу сапасы мен ішкі мүшелердің жұмысына да әсер етуі мүмкін. TengriHealth тілшісі адамдар түнде неге тоңазытқышқа баратынын анықтап көрді.

Кешкісін неліктен тамақ ішкіміз келіп тұрады?

Аида Қожахметова 35 жаста. Ол ұйықтар алдында "бірдеңе жеп алу" әдетінің баяғыда - студенттік кезден қалыптасқанын айтады. Бірақ 25–27 жасында бұл ешқандай зардап тудырмаса, қазір жағдай мүлдем өзгерген.

"Бұрын кешкісін емін-еркін тамақтанып, қалыпты ұйықтай беретінмін. Қазір мұндай кешкі астан кейін ауырлық сезімі пайда болып, ұйқым бұзылады, ал таңертең мүлдем демалмағандай сезімде оянамын", - дейді ол.

Дәрігерлер мұндай оқиғаларды жиі естиді: бұрын зиянсыз болып көрінген кешкі тіскебасарлар мен кешкі ауыр ас уақыт өте келе ұйқыға, көңіл күйге және салмаққа әсер ете бастайды.

Мамандардың айтуынша, кешкі аштықтың себебі көбінесе физиологияда ғана емес, сонымен бірге күндізгі өмір салтында да жатыр.

Клиникалық нутрициолог Әсел Жақсыбек мұның жиі кездесетін себебі - күндізгі тамақтанудың теңгерімсіздігі екенін атап өтті.

"Адам таңғы және түскі ас кезінде негізінен жылдам көмірсуларды тұтынып, күні бойы жиі тіскебасар жасаған болуы мүмкін. Сондай-ақ ұйқының сапасын да ескеру маңызды: егер ұйқы бөлініп-бөлініп немесе жеткіліксіз болса, түнде тұрып бірдеңе жегің келеді, осылайша адам стресті "жеп басуға" тырысады", - деп түсіндіреді маман.

Қазақстан нутрициологтар қауымдастығының мүшесі Айгүл Баймағамбетова кешкі тәбеттің көбіне эмоциялармен байланысты екенін айтады.

"Тамақ - дофаминнің ең жылдам көзі. Адамдар көбіне көңілі түскенде, іші пысқанда немесе стресс кезінде тамақ жейді. Бірдеңе жеуге деген құлшыныс аштықтан ба, әлде эмоциядан ба - соны ажырата білуді үйрену маңызды", - деп кеңес береді ол.

Сарапшылардың пікірінше, кешкісін артық тамақтану бірнеше фактордан тұрады: рационда ақуыз бен жасұнықтың жетіспеушілігі, жылдам көмірсулардың шамадан тыс көптігі, эмоционалдық шиеленіс және тамақтану режимінің жоқтығы.

Ұйықтар алдында тойып тамақтану несімен қауіпті?

Дәрігерлер ескертеді: ұйықтар алдында тамақтану әдеті ағза қалпына келуі тиіс уақытта оған артық күш түсіреді.

"Кеш уақытта ауыр ас ішу ағзаның демалудың орнына ресурстарын тамақ қорытуға жұмсауына әкеп соғады. Бұл ұйқыға әсер етеді, салмақ қосуға себеп болуы мүмкін және ұйқы безі мен бауырға салмақ салады", - дейді Әсел Жақсыбек.

Айгүл Баймағамбетованың айтуынша, метаболикалық белсенділік төмендеген кездегі кешкі ауыр астар уақыт өте келе инсулинге төзімділікке (резистенттілік) және 2-типті диабеттің даму қаупіне әкелуі мүмкін.

Кешкі астың уақыты маңызды ма, әлде құрамы ма?

Мамандардың пікірі бір жерден шығады: негізгі фактор - соңғы тамақтанудың нақты уақыты емес, жалпы рацион мен күні бойғы тамақтану теңгерімі.

"Кешкі асты сағат 18:00-де де, 20:00-де де ішуге болады - бұл соншалықты маңызды емес. Ең бастысы, кешкі ас ұйқыға дейін кемінде 2,5–3 сағат бұрын болуы тиіс", - дейді Әсел Жақсыбек.

Мысалы, егер адам сағат 22:00–22:30 шамасында ұйқыға жатса, кешкі асты 19:00–19:30-ға дейін жоспарлаған дұрыс.

Ұйықтар алдында не жеуге болады және не жеуге болмайды?

Дәрігерлер ұйықтар алдында ауыр тағамдардан бас тартуды ұсынады.

"Көкөністер мен көкшөп қосылған сорпа немесе суға не өсімдік сүтіне дайындалған протеин коктейлі жақсы нұсқа болады. Ал қуырылған өнімдерді мүлдем алып тастаған жөн", - дейді Әсел Жақсыбек.

Айгүл Баймағамбетова ауыр көмірсулар мен майлы тағамдардың әсіресе зиян екенін айтады.

"Ет, қамыр тағамдары мен тәттіге тоймаған абзал. Егер адам шынымен аш болса, көкөністермен бірге жеңіл ақуызды таңдағаны жөн: балық, жұмыртқа, асшаяндар немесе көкөніс салаты", - дейді ол.

Кешкісін артық тамақтануды қалай тоқтатуға болады?

Мамандардың айтуынша, басты қадам - күндізгі тамақтануды ретке келтіру.

"Күндізгі нәрлі әрі теңгерімді таңғы ас пен түскі ас, сондай-ақ суды жеткілікті мөлшерде ішу кешкісін артық тамақтану қаупін азайтады", - дейді Әсел Жақсыбек.

Баймағамбетова мінез-құлық әдеттерінің де маңызды екенін айтады. Мысалы, саналы түрде тамақтану көмектеседі. Тамақты гаджеттерге алаңдамай, мұқият шайнап, үзіліс жасай отырып ішу керек.

Мамандар кешкісін тамаққа деген тұрақты құштарлық денсаулыққа назар аударуға себеп болуы мүмкін екенін атап өтті.

"Иә, мұндай жағдайларда жылына кемінде бір рет тексеруден өтіп, чекап жасатып тұрған дұрыс", - дейді Әсел Жақсыбек.

Баймағамбетова кейде бұған дәрумендер мен минералдардың тапшылығы немесе тамақтану тәртібінің бұзылуы себеп болуы мүмкін екенін, бірақ бұл әрдайым бола бермейтінін айтады.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу

тамақтану

ұйқы

ас

Семіздік

дәрігер

дәрігерлер